Weblog Regionaal Archief Tilburg

Instructie Wiki Tilburg / Bredaseweg

2012-02-10T15:00:00.000+01:00

Leden van Heemkundekring Tilborch krijgen instructie voor het aanvullen van de Tilburg Wiki. Ze hebben ervoor gekozen om alle panden van de Bredaseweg te gaan beschrijven. U ziet hier de eerste resultaten bij categorie Bredaseweg (panden)

Burgemeester Loon op Zand bewondert oudste stuk uit collectie

2012-02-10T14:59:00.001+01:00

Burgemeester Wim Luijendijk en Hans Rutten (manager afdeling Gemeentewinkel) uit Loon op Zand brachten op vrijdag 10 februari 2012 een bezoek aan Regionaal Archief Tilburg. Al eerder waren medewerkers DIV van Loon op Zand een kijkje komen nemen. Het archief zit in de portefeuille van de burgemeester en zodoende kwam ook hij op bezoek. Regionaal Archief Tilburg beheert sinds 1997 de archieven van de gemeente Loon op Zand, met Yvonne Welings als gemeentearchivaris. Enkele onderdelen van de overeenkomst zijn de dienstverlening aan gebruikers van het archiefmateriaal, het opstellen van inspectierapporten, beheer van het materiaal onder de juiste klimatologische omstandigheden en het uitvoeren van restauraties aan materiaal ouder dan 1811.

Het gebouw van het archief was voor de heren Luijendijk en Rutten niet onbekend. De uitgebreid mogelijkheid om via de website archiefmateriaal uit de gemeente te vinden, was wel redelijk nieuw. Luud de Brouwer gaf een uitleg van de website, weblog, ons YouTube kanaal en de uitgebreide digitale beschikbaarheid van foto´s, akten, nadere toegangen en de vele archiefbeschrijvingen uit het gemeentearchief.

Veel werk wordt gedaan door vrijwilligers, vaak wonend in Kaatsheuvel of Loon op Zand, die ervoor zorgen dat de gedigitaliseerde bestanden gekoppeld worden aan de juiste informatie. Zoek je op een familienaam voorkomend in Loon op Zand, dan is de kans heel groot dat je meteen een scan van een originele akte te zien krijgt. Uit deze akte is moeiteloos het gezochte detail te selecteren en op te slaan. Handig voor een werkstuk, boek of artikel.

Als een digitale kers op de taart werd een stukje van de historische film bekeken van de familie Kolfschoten-Verheyen, wonend in het kasteel van Loon op Zand. De lange film (bijna 2 uur) is te bekijken via de Foto- en Filmbank Noord Brabant.

Na al dit digitale moois werd het tijd om het fysieke materiaal te bekijken. Via het Onderzoekerscentrum (gesitueerd in de vroegere textielfabriek van BeKa) daalden we af naar het depot waar een breed scala van interessante stukken uit de collectie lagen uitgestald. Daaronder bevond zich het oudste stuk uit onze collectie: een charter uit 1269 over belening van een stuk grond in Loon op Zand. Schoolmateriaal uit Kaatsheuvel werd afgewisseld met oud promotiemateriaal van de Efteling. Albums met historische foto´s, gerestaureerde stukken uit het gemeentebestuur (vóór 1811), plattegronden, het gemeentewapen, alles werd met aandacht bekeken. De selectie toonde de diversiteit aan materiaal. En daarmee ook de diversiteit aan aanpak van behoud van dit materiaal. Met een fotoalbum moet anders omgegeaan worden dan een charter op perkament of een ingebonden boek met verbrokkelend papier.

Eén ding is zeker, dit historische materiaal spreekt tot de verbeelding, brengt het verleden dichtbij en maakt het levendig. Nieuwsgierig geworden? Bekijk dan meer van het materiaal van de gemeente Loon op Zand via onze website:
Foto´s via BeeldOnline
Genealogie
Nadere Toegangen (samenvattingen van oude archieven)
Archieven en inventarissen
Films familie Verheyen (klik op Resultaat > Films >Collectie Gelderman)

Yvonne Welings blogde al eerder over de foto´s van de familie Verheyen.

Keizersveer: Kranig Karwei uit de jaren dertig

2012-02-09T16:14:00.031+01:00

Anno 2012 is de rijksoverheid nog altijd druk met het wegennet. Een van de grondplannen voor het Nederlandse wegennet was het Rijkswegennet uit 1927. Voor Raamsdonk had de uitvoering tot gevolg dat de pont met de naam Keizersveer in de jaren 1930 en 1931 werd vervangen door een brug. De naam Keizersveer zelf refereert naar het bezoek van Napoleon in 1811.

De aanleg van de brug, die het land van Heusden en Altena verbindt met het Brabantse vasteland, was een kranig karwei zoals de kranten in die dagen schreven. Het is ook vooral kranig om te zien hoe er met technieken van toen een grootscheeps karwei kon worden voltooid, een fraai staaltje Nederlands vakvakmanschap.
Van Ton v.d. Biggelaar ontving het Archief prachtige foto's, die zich laten lezen als een stripverhaal: de laatste vaart van het Keizersveer, de aankomst van de brug gezien vanuit de kade en de plaatsing ervan.

De brug werd gebouwd op de werf van Penn en Bauduin in Dordrecht. Het transport werd voor 1 miljoen gulden verzekerd bij Lloyds. De verantwoordelijkheid was in handen van hoofdingenieur W. J. H. Harmsen, van het Bureau voor den bruggenbouw van het departement van Waterstaat. Twee zou de brug nog worden verwost door oorlogshandelingen, een keer in 1940 en daarna nog een keer in 1944.

Wilt u meer weten over alle wetenswaardigheden, J.C. Thijssen heeft in 2008 een zeer lezenswaardige artikel geschreven in de Dongebode.

Documenten uit Alphen-Chaam na 200 jaar geopend

2012-02-09T09:47:00.000+01:00

In de collectie van Regionaal Archief Tilburg werden in 2011 drie ongeopende documenten uit de gemeente Alphen-Chaam gevonden. Op de omslag stond korte informatie: het ging om drie boedelinventarissen van rond 1808. Op 14 januari 2012 zijn de drie verzegelde documenten geopend. Gemeentearchivaris Yvonne Welings en Marcel van de Wouw van restauratieatelier De Tiendschuur waren daarbij aanwezig. Het aanwezige publiek keek geïnteresseerd toe!
Het openen van boedelinventarissen kan niet zomaar. Daarvoor is het nodig een proces verbaal op te maken. Ook moet van te voren goed bekeken worden hoe het document het beste geopend kan worden zonder veel schade op te lopen.

Boedelinventarissen zijn vooral bedoeld om de aardse goederen van de erflater vast te leggen. Vaak is daar een belangrijke reden voor. Eén van de boedelinventarissen is van Elisabeth Paulus Oomen. Van haar is bekend dat ze bij haar overlijden op 9 april 1805 minderjarige kinderen naliet. Ze was slechts 33 jaar oud en nog geen zes jaar getrouwd (1799). De weduwnaar Cornelis R(e)ijntjens (1771-1849), meester timmerman van beroep, hertrouwde in oktober 1808 met Adriana Reijntjens (1788- ) en na haar in 1814 met Johanna Schellekens (-1817). In de boedelinventaris staan dus de goederen van Elisabeth Paulus Oomen genoemd, zodat daar later geen onenigheid over kon ontstaan.

Anne Neijnens legde het openen van de 200 jaar oude documenten vast in een filmpje. Yvonne Welings en Marcel van de Wouw doen verslag.

Het tijdschrift In Brabant gaat in één van de komende nummers aandacht besteden aan deze vondst.

De archieven van Oisterwijk in de picture

2012-02-03T13:18:00.000+01:00

Een archief saai? Of is het een begin van verhalen?

Regionaal Archief Tilburg besteedt in 2012 aandacht aan het feit dat de gemeente Oisterwijk 800 jaar stadsrechten heeft. De archieven van Oisterwijk worden bewaard in het gebouw aan Kazernehof 75 in Tilburg. Bezoekers van het archief kunnen in de hal kleine presentaties bekijken van bijzonder archiefmateriaal uit Oisterwijk, Moergestel en Heukelom.

'Aan den burgemeester der Gemeente Oosterwijk'

Verloting van een sprei
De gemeente Oisterwijk heeft haar archieven altijd goed bewaard en is er zorgvuldig mee om gegaan. Daardoor is er nog erg veel en is alles vrij volledig. Bij een gemeentearchief wordt vaak gedacht aan saaie notulen en droge rapporten. Dat het ook anders kan, is te zien in de getoonde selectie die iedere zes weken wordt gewisseld. Veel archiefstukken blijken bij bestudering het begin te zijn van een verhaal. Kijk je verder dan de inventarislijsten en zoek je op een diep niveau, dan vind je bijzondere meldingen die de fantasie prikkelen. Zo is te zien dat een mevrouw Reeringh in 1869 toestemming vraagt om een zelfgemaakt sprei te verloten. De opbrengst wil ze gebruiken voor het ondersteunen van haar moeder. Hierachter schuilt vermoedelijk een verhaal van armoede. De gemeente bekijkt haar aanvraag en besluit dat het hier niet om een 'zuivere liefdadigheid' gaat. De dochter zal namelijk mee profiteren van de opbrengst en dus wordt de aanvraag afgewezen! In een ander archiefstuk, één uit 1920, vraagt iemand een jachtvergunning aan in Oisterwijk. Uit de stukken blijkt echter dat deze persoon eerder een jachtopziener heeft dood geschoten! De aanvraag wordt dus niet geaccepteerd. Welk spannend verhaal ligt hierachter?

'Bedronken inwoners' veroorzaakten overlast

Bezoekers worden van harte uitgenodigd de presentaties te bekijken tijdens de openingsdagen van het archief. Bij de presentaties hoort een beschrijving, waarin de getoonde archiefstukken worden beschreven.
De presentaties wisselen iedere zes weken. In de agenda op de website wordt vermeld welke stukken getoond worden.

Regionaal Archief Tilburg
Kazernehof 75
5017 EV Tilburg
Open: dinsdag en vrijdag van 9.30 to 17.00 uur, eerste zaterdag van de maand van 9.30 tot 16.00 uur

Aanvulling bouwvergunningen Oosterhout vanaf maart ter inzage

2012-02-02T15:23:00.000+01:00

De gemeente Oosterhout draagt binnenkort de bouwvergunningen 1947-1990 over aan Regionaal Archief Tilburg. Dit betreft een aanvulling op de al overgebrachte en te raadplegen bouwvergunningen 1905-1946. De gemeente Oosterhout maakt daar melding van op hun website. De stukken zullen in de loop van maart 2012 voor bezoekers op het Regionaal Archief Tilburg in te zien zijn.

Wijze van opvragen bouwvergunningen
Op dit moment worden voorbereidingen getroffen in de gemeente Oosterhout en in Regionaal Archief Tilburg om de dossiers over te brengen. Op 28 februari 2012 worden de dossiers overgebracht naar Tilburg. Vanaf maart kunt u bouwvergunningen als volgt opvragen:

Opvragen bouwvergunningen van 1947 tot en met 1990
Bouwvergunningen die zijn verleend tussen 1947 en 1990 kunt u opvragen bij het Regionaal Archief Tilburg. U kunt documenten kosteloos inzien in het Onderzoekerscentrum. Voor het maken van kopieën of scans worden kosten in rekening gebracht. Het maken van een reproductie duurt ongeveer 1 werkdag.

Opvragen bouwvergunningen vanaf 1990
Bouwvergunningen die zijn verleend na 1990 kunt u opvragen bij het Informatie- en Servicecentrum van de gemeente Oosterhout. Het opvragen van bouwvergunningen bij het Informatie- en Servicecentrum is kosteloos. U kunt hiervoor bij voorkeur een afspraak maken via telefoonnummer 0162-140162 of via het digitaal loket.

Verbouwd Voorgeborchte in Gilze en Rijen ingewijd

2012-02-02T13:27:00.043+01:00

In de jaren zestig en ook nog begin jaren zeventig werd ik, Yvonne Welings, Rooms-Katholiek opgevoed. Een van de begrippen uit de kerk die wel erg ingewikkeld was om als kind te begrijpen was het begrip voorgeborchte. Het voorgeborchte is een soort wachtportaal voordat je naar de hemel mag of misschien wel die angstaanjagende hel.

Aan het begrip voorgeborchte moest ik vandaag denken om in mijn hoedanigheid als gemeentearchivaris van Gilze en Rijen het verbouwde archiefdepot in Gilze en Rijen mede in te wijden.

Ieder gemeentehuis heeft een soort archiefdepot, waar archieven staan die jonger zijn dan twintig jaar. De archieven staan net als de zielen in het voorgeborchte te wachten tot ze kunnen worden opgenomen in de archiefbewaarplaatsen in Tilburg. We hebben het hier over archieven op papier. Na twintig jaar is iedere overheidsinstelling verplicht die openbaar te maken en aan de burger kosteloos ter inzage te geven.

Vandaag werd de archiefruimte door wethouder Dols officieel in gebruik genomen.
Op de tweede foto staan we nog bewonderend te kijken naar een fotokopie van de verlening van het wapen aan de gemeente Gilze en Rijen in 1817.

De gemeente had al een archiefruimte, maar moest die op last van de provinciale archiefinspecteur bouwtechnisch aanpassen aan nieuwe wet- en regelgeving. Het is bijzonder dat er vanuit het bestuur in deze tijd zo is geïnvesteerd in goed archiefbeheer.

Wat dat betreft staan we nog voor veel uitdagingen, waar een archiefruimte en bewaarplaats niet echt de oplossingen meer voor zijn. Papier is en wordt steeds meer digitaal en daar zou een landelijke e-depotvoorziening een richting voor kunnen zijn. Alle nieuwe ontwikkelingen zijn spannend en tegelijkertijd uitdagend ! Maar de basis voor papier is nu prima in orde bij de gemeente Gilze en Rijen.

Twee vacatures in het archief!

2012-02-01T13:36:00.000+01:00

Interesse in werk in een archief? Wij hebben momenteel twee vacatures! Het gaat om een vacature voor een medewerker dienstverlening en een depotmedewerker. Beide functies zijn voor 24 uur per week. Kom jij ons team versterken?

Voor de nieuwe medewerker dienstverlening is onder andere het volgende van belang:
Als medewerker dienstverlening ben je een visitekaartje van de organisatie. Je taak is om de bezoekers zo goed mogelijk te helpen met hun vragen en onderzoek. Dat doe je op een actieve manier. Je maakt hen wegwijs met de digitale hulpmiddelen en wijst hen op relevante archieven en/of collecties, helpt eventueel met de apparatuur en haalt archiefstukken uit het depot.

In het takenpakket van de depotbeheerder zit onder andere:
- begeleiden en voorbereiden van digitaliseringsprojecten. Dat bestaat uit de controle van archiefmateriaal en toegankelijkheid, digitaliseringsresultaat en originelen, opname van gedigitaliseerde bestanden in de databases;
- verzorgen van de opslag van archieven en het verrichten van conserverende werkzaamheden volgens voorschriften en/of aanwijzingen, zodanig dat archieven in optimale materiële toestand blijven en te allen tijde kunnen worden teruggevonden.

Meer weten? Bekijk dan de volledige vacatureteksten op de site.

Poll over TilburgWiki

2012-02-01T09:28:00.000+01:00

De afgelopen tijd liep een poll op de homepage van het archief, met een vraag over de Tilburg Wiki. En wat blijkt? De wiki is nog vrij onbekend bij de websitebezoekers. Daar hebben we nog een inhaalslag te gaan.

De vraag luidde: Gebruikt u wel eens de Tilburg Wiki?
Dit was de uitslag:
Nee, en ik ken het niet: 191 stemmen (74.3 %)
Ja: 35 stemmen (13.6 %)
Nee, maar ik ken het wel: 31 stemmen (12.1 %)

In 2012 gaan we de TilburgWiki onder de loep nemen, waarbij onder andere de inhoud, zoekmogelijkheden en gebruikersvriendelijk worden bekeken.
De TilburgWiki is een initiatief van Regionaal Archief Tilburg en Stadsmuseum Tilburg en is opgezet als kennisbank voor de stad.

Verstilde beelden uit Moergestel en Tilburg

2012-01-30T13:22:00.068+01:00

Het Archief wist onlangs de hand te leggen op beelden rond de eeuwwisseling van de vorige eeuw van Moergestel en Tilburg. De bekende lindeboom op de Heuvel met de dienstbode in de deurpost is niet echt uniek en ook niet onbekend, later zijn daar meerdere prentbriefkaarten van vervaardigd.

Die van het verstilde station met de eenzame fietser is veel unieker, zeker in combinatie met de rijdende locomotief.

En dan het Wilhelminapark, het jongetje in zijn matrozenpakje parmantig aan de hand van zijn moeder stappend. De entree wordt mede gevormd door hertenkoppen, het standbeeld van Peerke Donders is nog niet geplaatst. In het park zelf lijkt het veel ruimer te zijn dan nu. Ook deze foto's zijn later als basis gebruikt voor ansichtkaarten, die veelal werden ingekleurd.

De in totaal 15 nieuwe foto's meten allen 10 x 15 cm en hebben een sepiakleur.

De meest bijzondere 'nieuwe' foto is die van Moergestel rond 1895. Hier geen stadse taferelen, maar koeien lopend op de niet geplaveide straat voor de Sint Jans Onthoofdingkerk.

Wat met name opvalt uit alle beelden is de rust, de lege straten, die de fotograaf in zijn beelden heeft vastgelegd. Verstilde straten, die nu ruim een eeuw, bevolkt worden door drukte en bedrijvigheid.

Nieuwe scans online beschikbaar

2012-01-25T08:30:00.000+01:00

Er is al een paar keer naar gevraagd door onderzoekers, o.a. tijdens de chat, en nu staan ze dan eindelijk online.
Er ontbraken drie registers van de doop,- trouw- en begraafboeken van Oosterhout. De ontbrekende delen kwamen via het Brabants Historisch Informatie Centrum in 2011 in ons bezit. We hebben ze vervolgens bekeken en laten scannen. Vanaf nu staan deze drie registers online om te worden geraadpleegd.

Het gaat om de inventarisnummers 11, 12 en 15, respectievelijk de Rooms-Katholieke doopboeken van 1682-1703, 1703-1727 en 1762-1765.

De nieuwe registers hebben geen index op persoonsnamen maar je kunt ze wel inzien via de genealogische database, inzien van bronnen.

Profielwerkstuk bezetting Hogeschool Tilburg 1969

2012-01-24T09:50:00.000+01:00

Hallo, ik ben 6vwo-leerling van het St-Odulphuslyceum in Tilburg. Ik doe voor mijn profielwerkstuk onderzoek naar de ‘culturele revolutie’ in de jaren zestig. Er hebben toen ongelofelijk veel veranderingen plaatsgevonden in de Nederlandse samenleving. De ‘losgeslagen jongeren’ stonden recht tegenover de ‘bekrompen ouderen’, die aan een nieuwe denkwijze toe zouden zijn. De jeugd van toen kwam in opstand en heeft voor heel wat opschudding gezorgd. Pessimisten associëren deze periode met de opkomst van dwangmatige consumptie, milieuvervuiling en materialisme. Optimisten zullen het hebben over de voordelen van meer keuzemogelijkheden en de toegenomen vrijheid voor het individu.

Natuurlijk was het voor mij interessant om te zien wat zich in de jaren zestig heeft afgespeeld in mijn geboortestad: Tilburg. Daarom heb ik ook onderzoek gedaan naar de bezetting van de Katholieke Hogeschool Tilburg. De gebeurtenissen die zich daar hebben voorgedaan waren voor die tijd erg ongebruikelijk. Er was dan ook erg veel materiaal over te vinden in het Regionaal Archief Tilburg. Bijna alle kranten schreven over de acties van de Tilburgse studenten, waardoor ik de gebeurtenissen ook vanuit verschillende opzichten kon onderzoeken. Ik heb hierdoor een vrij objectief beeld kunnen schetsen van wat er zich allemaal heeft afgespeeld in 1969. Ik heb veel kennis over mijn eigen stad opgedaan dankzij dit onderzoek. Ik heb natuurlijk ook wel wat te danken aan deze jonge helden, als zij er niet waren geweest, zou ik volgend jaar ook niet aan een universiteit kunnen studeren waar ik kan meepraten over mijn eigen studie.

Judith van der Zwan is leerling 6 VWO St. Odulphuslyceum Tilburg

Onderzoek naar bioscoopcultuur van Tilburg

2012-01-19T15:25:00.003+01:00

Als student Film- en Televisiewetenschap aan de Universiteit Utrecht doe ik voor mijn masterthesis onderzoek naar de bioscoopcultuur van Tilburg. De periode die hierbij centraal staat is 1899 (de eerste reizende bioscoop doet Tilburg aan) tot 1929 (de bioscopen sluiten door het bioscoopconflict tussen de Bioscoopbond en de Zuidelijke Nakeuring). Dit is niet de eerste keer dat ik onderzoek doe naar de bioscoopcultuur: twee jaar geleden heb ik dit gedaan met de stad Oss als middelpunt.

Gekozen is voor deze periode in de Tilburgse geschiedenis, omdat de bioscoop nog in haar kinderschoenen stond en het interessant is te onderzoeken hoe zij als amusement geaccepteerd werd in de zeer katholieke stad. Film was daarnaast in deze periode nog "stom": de geluidsfilm deed in Tilburg haar intrede eind 1929 in de Stadsschouwburg van Van der Waarden. Daarvoor werd film duidelijk gemaakt door explicateurs als Devenijns en begeleidt door orkestmuziek.

De nadruk in het onderzoek zal vooral liggen op de bemoeienis van de Geestelijke Overheid met de bioscoopcultuur en de reactie van de arbeiders-of volksklasse op deze bemoeienis. Waar de katholieke bestuurders bioscoop als onzedelijk zagen, was het voor de arbeiders een betaalbaar avondje uit: filmvoorstellingen konden in deze periode wel drie uur duren en er werd soms afgesloten met een dansavond. De bronnen die ik raadpleeg zijn de Nieuwe Tilburgsche Courant en de Tilburgsche Courant, welke via het intrnet beschikbaar gesteld zijn. Daarnaast duik ik het archief van het RAT in voor blauwdrukken van bioscooppanden, gemeenteraadsvergaderingen over de bioscopen, vergunningen die verstrekt zijn aan de exploiteurs en vergaderingen van de Tilburgse bioscoopcommissie plus de Zuidelijke Nakeuring. Ook heb ik al heel wat mooie foto's uit de periode gevonden waarop de bioscopen en haar bezoekers staan. Doormiddel van secundaire literatuur als boeken over de Tilburgse identiteit, probeer ik het gehele verhaal wat meer body te geven.

Samantha van Kolck.

Bijgevoegde foto is een poster van de Amerikaanse film OM HET KIND, welke om haar moordscenes door het katholieke publiek geweerd werd in 1928. Echter, in het "Luxor-Theater" te Tilburg draaide zij wel en werd zij gezien als een "succesfilm". (NTC, 09-08-1928)

Charterbank Oisterwijk gestart!

2012-01-17T21:49:00.000+01:00

Op zaterdag 14 januari 2012 werd in Regionaal Archief Tilburg het startsein gegeven voor de Charterbank Oisterwijk. In een -bomvolle- educatieruimte zijn ongeveer vijftig mensen (deelnemers aan de Charterbank en andere belangstellenden) bijeen gekomen voor een middagprogramma dat in het teken stond van Charters en oude documenten.

Het programma begon met een interessante lezing van Wim de Bakker, expert op het gebied van de Oisterwijkse geschiedenis, over de oudste bronnen van Oisterwijk. Hij vertelde o.a. over de oudste vermeldingen van de plaats Oisterwijk, de opbouw van het bestuur, de rol van de oude lindeboom en over de verschillende charters en schepenzegels.

Na een korte pauze waren Marcel v/d Wouw (Restauratieatelier De Tiendschuur) enYvonne Welings (gemeentearchivaris) aan de beurt om een drietal eeuwenoude verzegelde documenten officieel te openen. Yvonne vertelde wat over de procedure en over de personen die de documenten op hadden laten maken. Marcel vertelde wat over de materiele staat van de documenten en maakte daarna voorzichtig de documenten open, zonder daarbij de zegels te beschadigen.

Daarna was de beurt weer aan Wim de Bakker, die nog een korte presentatie had gemaakt over een van de charters van Oisterwijk. De bezoekers konden hierna nog de tentoonstelling van de Oisterwijkse charters in de hal bekijken. De deelnemers aan de Charterbank bleven zitten voor een aparte bijeenkomst waarin ze hun eerste 'charter' uitgedeeld kregen. Als afsluiting was er koffie met iets lekkers.

Bezoekcijfers 2011

2012-01-13T15:48:00.000+01:00

Nog één overzicht en terugblik en daarna gaat de blik weer naar voren.

In 2011 hebben 724 bezoekers 2758 bezoeken gebracht. Die cijfers verhouden zich met die van 2010, namelijk 720 en 2821. Aangezien vanaf 1 maart het Onderzoekerscentrum aangepaste openingstijden heeft betekent het wel dat het op de twee dagen met vrije inloop een stuk drukker is geworden.

Het bezoek aan de website is in 2011 vrijwel ongewijzigd gebleven. Het aantal unieke bezoekers liep iets terug naar 121.107 (2010: 122.124) en het aantal bezoeken steeg naar 379.854 (2010: 359.999). Opvallend is de afname van het aantal pageviews van 8.340.755 naar 5.980.471. Dat laat zich verklaren doordat in maart een vernieuwde website operationeel is geworden. In die website opent het detailscherm in de genealogische database door een technische aanpassing binnen het resultaatscherm. Daarvoor opende het detailscherm in een nieuwe pagina.
Daardoor zakte ook het gemiddelde aantal pageviews per bezoek van ruim 23 naar ruim 15.

De websitebezoeker verbleef iets langer per bezoek op de website, gemiddeld 14 minuten 57 seconden (2010: 14.42).

Ronduit spectaculair is de toename van het aantal e-mails. In 2010 waren er 4343 ingekomen en 3581 verzonden e-mails. Dat groeide in het afgelopen jaar naar respectievelijk 7456 en 5099. De vernieuwde website is daar zeker de oorzaak van. De mogelijkheid om te reageren is een stuk makkelijker gemaakt en de toename van het aantal e-mails betreft dan ook voor het grootste deel correcties op de database voor stamboomonderzoek. De interactie met de gebruikers is daarmee een stuk toegenomen.

Terugkijkend hebben we als Regionaal Archief Tilburg een succesvol jaar achter de rug. De omslag naar een meer digitaal beleid krijgt steeds meer inhoud en kleur, onze bezoekers blijven ons trouw en beoordelen ons goed.

Pater Poels

2012-01-10T16:37:00.000+01:00

Vandaag kreeg ik een berichtje via YouTube van "JanenRiny": of het archief al bekend was met het interview met Pater Poels. Niet dus. Omdat het beelden zijn die door "heusdeninbeeld" werden geupload, was de kans klein deze beelden bij toeval tegen te komen. Heel prettig dus als mensen ons attenderen op dit soort films. Ik heb meteen de twee delen opgenomen in de afspeellijst 'favorieten', zodat pater Poels ook via de pagina van RATilburg is te zien.

Om er zeker van te zijn dat nog veel mensen (nader) kennis kunnen nemen van deze bijzondere man, hieronder de beelden.

Jan en Riny: nogmaals hartelijk dank!

Turkse gastarbeiders in Tilburg

2012-01-10T13:33:00.001+01:00

Afgelopen week heb ik een heleboel informatie verzameld voor de hoofdvraag van mijn onderzoek: ‘Hoe gingen de gemeente Tilburg, de Tilburgers zelf en de Turken in Tilburg om met het onderlinge taalverschil vanaf 1963?’ In 1963 kwamen de eerste 12 Turkse gastarbeiders namelijk Tilburg binnen. In een oud krantenbericht (26 oktober 1963) van het Nieuwsblad van het Zuiden vond ik een uitgebreid verslag. Heel Tilburg was uitgelopen om de Turken te begroeten, er speelde een harmonie en er was een welkomstcomité.

Uit andere artikelen en rapporten die ik vond blijkt dat er later problemen ontstonden. Zo was er op taalgebied in het begin niets voor de gastarbeiders geregeld, omdat de overheid dacht dat ze maar een paar jaar zouden blijven en dan weer terug zouden keren naar het land van herkomst. Pas in de loop van de jaren 70 wordt het duidelijk dat de meeste Turken in Nederland blijven, en dat ze vaak ook hun familie naar Nederland laten komen. Vanaf dan worden er steeds vaker initiatieven genomen om taalcursussen op te zetten voor volwassenen, en op scholen meer aandacht te geven aan Turkse kinderen.

In de loop van het onderzoek ga ik ook een aantal mensen interviewen die in de afgelopen periode een rol gespeeld hebben bij bijvoorbeeld het geven van taallessen aan Turkse kinderen.

Jetske van der Velden (student Radboud Universiteit Nijmegen)

Eigen Startpagina voor Regionaal Archief Tilburg

2012-01-04T23:06:00.007+01:00

Op één pagina heel veel links naar handige, bruikbare en soms verrassende websites voor succesvol onderzoek.
Ruim tien jaar geleden werd de eerste algemene startpagina gemaakt door een ijverige zoon voor zijn vader. Het werd een succesverhaal. Nu, jaren later, is er voor bijna ieder onderwerp een startpagina te vinden. Slim zoeken geeft vaak mooie resultaten en via een startpagina zijn deze sites op een eenvoudige manier telkens terug te vinden.
Via http://regionaalarchieftilburg.slimmestart.nl delen wij deze vondsten graag met u.

Onderzoeksstage Turkse taal in Tilburg

2012-01-04T11:59:00.000+01:00

Op drie januari begon mijn eerste stagedag in Regionaal Archief Tilburg. Ik ben Jetske van der Velden, masterstudent Taalwetenschap aan de Radboud Universiteit van Nijmegen. Ik wilde graag een stage doen buiten de universiteit, omdat het me leuk leek wat breder rond te kijken. Door in het archief onderzoek te doen kan ik bijdragen aan het project ‘de Taal van Tilburg’. Ik ga de komende tijd uitzoeken hoe Turkse immigranten in Tilburg met de Taal van Tilburg in aanraking gekomen zijn en in hoeverre de gemeente Tilburg daar een rol in heeft gespeeld. Verder ga ik ook meer in het algemeen uitzoeken wat er precies valt onder ‘de taal van een stad’. Op de eerste dag heb ik vooral relevante krantenartikelen verzameld, van waaruit ik een beter beeld krijg van de geschiedenis van de Turken in Tilburg. De komende tijd zal ik op dinsdag en vrijdag in het archief onderzoek doen, en de overige dagen thuis of in de universiteitsbibliotheek dingen uitwerken. Ik ben benieuwd naar de resultaten die ik ga vinden en heb er veel zin in!

Jetske van der Velden

getuigen bij huwelijk (3)

2011-12-31T17:05:00.002+01:00

Drie getuigen zowel verwant met bruidegom als met bruid

Op 11 februari 1879 trouwden te Tilburg Joannes Franciscus Janssen, weduwnaar van Catharina Mandos, met Johanna Mandos (zus van zijn eerste echtgenote). Als getuigen verschenen o. a. Petrus Mandos, 72 jaar, behuwdoom van de bruidegom én oom van de bruid en Wilhelmus Franciscus Weijers 42 jaar en Wilhelmus Marianus Weijers, 32 jaar, beiden behuwdbroeders van zowel bruidegom als bruid!: .

Het eerste huwelijk van Joannes Franciscus Janssen, met Catharina Mandos, vond plaats te Tilburg op 16 mei 1861. Zijn eerste echtgenote overleed op 5 november 1877 te Tilburg. Beide echtgenotes waren dochters van Hendricus Mandos en Francisca de Rooij. Hun vader Hendricus had een broer Petrus, die getuige is bij het tweede huwelijk en dus oom van de bruid en behuwdoom van de bruidegom, Petrus was immers (ook) oom van de eerste echtgenoot van de bruidegom en dus aangehuwde oom van de bruidegom. Wilhelmus Franciscus Weijers trouwde op 16 augustus 1871 te Tilburg met Maria Agnes Mandos en Wilhelmus Marianus Weijers trouwde op 7 november 1867 te Tilburg met Maria Catharina Mandos, beiden dochters van Hendricus Mandos en Francisca de Rooij. Zij waren dus beiden behuwdbroeders van zowel bruid als bruidegom.
Maar er is nóg iets bizonders aan de hand met genoemde huwelijksakte. Bij dat huwelijk op 11 februari 1879 werd een zoon Franciscus Willebrordus, geboren Tilburg 7 november 1861 erkend en dat is op zijn minst curieus te noemen, zeker als men bedenkt dat uit het eerste huwelijk op 7 februari 1862 te Tilburg een zoon Henricus Franciscus Janssen werd geboren. De kans dat Joannes Franciscus Janssen de natuurlijke vader is van Franciscus Willebrordus lijkt mij niet zo groot. Dat zou nl. betekenen dat hij rond februari 1861 een kind heeft verwekt bij Johanna Mandos en enkele maanden later trouwt met haar zus! Op papier blijft Joannes Franciscus Janssen vader van twee kinderen, die 3 maanden in leeftijd schelen!

Een oudoom als getuige

Op 3 oktober 1883 trouwden te Tilburg Wilhelmus Henricus Bernards en Adriana Cornelia Verweijmeren. Een van de getuigen bij dit huwelijk was Reinier van de Sande, 71 jaar, wonende Eindhoven, oudoom van de bruid:

Bruid Adriana Cornelia Verweijmeren is geboren te Tilburg 7 januari 1864, dochter van Jacobus en van Maria Comans. Haar ouders trouwden op 16 april 1863, vader Jacobus is geboren te Tilburg op 18 oktober 1835 en een zoon van Adriaan Verweijmeren en Adriana van der Zanden. Laatstgenoemd echtpaar trouwde op 15 januari 1835 te Tilburg. Uit de akte blijkt, dat Adriana van der Zanden gedoopt is te Bladel 3 november 1803 en een dochter van Bartholomeus en Maria Tempelaars. Adriana van der Zanden had een broer Renier geboren Bladel 1 juli 1812, die tweemaal huwde: 1 te Eindhoven 16 mei 1844 met Helena van Bree en 2. te ´s-Hertogenbosch 11 juli 1872 met Johanna Witlox. Hij is de oudoom van Adriana Cornelia Verweijmeren.

Een behuwdachterneef als getuige

Op 25 januari 1882 trouwden te Tilburg Wilhelmus Nicolaas van Iersel en Johanna Maria Bredo.
Een van de getuigen was Nicolaas de Kort, 67 jaar, behuwdachterneef van de bruid:

De aanduiding behuwdachterneef suggereert dat Nicolaas de Kort gehuwd is met een volle achternicht van de bruid. Dat blijkt echter niet juist te zijn. Nicolaas is een volle achterneef van de bruid en wel als volgt. Nicolaas is de Kort is op 28 oktober 1814 te Tilburg geboren en een zoon van Arnoldus de Kort en Adriana Maria Appels. Zijn moeder Adriana Maria Appels is op 26 juli 1861 te Tilburg overleden en was een dochter van Cornelis Appels en Petronella van Beurden.

Bruid Johanna Maria Bredo is op 9 februari 1855 te Tilburg geboren en een dochter van Benedictus Bredo en Cornelia Stalpers. Laatstgenoemd echtpaar is gehuwd te Tilburg op 27 april 1854, bruid Cornelia Stalpers is een dochter van Vincentius Stalpers en Maria Appels. Maria Appels overleed op 18 februari 1855 te Tilburg en is een dochter van de (eerdergenoemde) Cornelis Appels en Petronella van Beurden.

Grootvader van de bruid is oom van de bruidegom

Op 7 november 1887 trouwden te Tilburg Martinus Petrus Adrianus van Sprang en Anna Huberta Petronella van Eijk. Als één van de getuigen verscheen: Adrianus Martinus van Eijk, 82 jaar, grootvader van de bruid én oom van de bruidegom:

Bruidegom Martinus Petrus Adrianus van Sprang is op 2 oktober 1859 te Tilburg geboren en een zoon van Adriaan van Sprang en Helena van Venrooij. Zijn ouders zijn op 6 mei 1850 te Tilburg getrouwd, moeder Helena van Venrooij was een dochter van Jan Baptist van Venrooij en Adriana van Iersel.

Bruid Anna Huberta Petronella van Eijk is op 26 augustus 1864 te Tilburg geboren en een dochter van Wilhelmus van Eijk en Johanna Maria van Herwijnen. Haar ouders zijn op 2 augustus 1862 te Driel (Bommelerwaard) getrouwd. Haar vader is een zoon van Martinus Adriaan van Eijck en van Petronella van Venrooij. Laatstgenoemd echtpaar is op 21 mei 1835 te Tilburg gehuwd, Petronella van Venrooij was een dochter van (de reeds eerder genoemde) Jan Baptist van Venrooij en Adriana van Iersel. In de huwelijksakte van 1887 wordt de naam van de getuige verkeerd vermeld: Er staat Adrianus Martinus van Eijk, dat moet zijn Martinus Adriaan van Eijk. En dan klopt het verhaal: hij is een grootvader van de bruid en een (aangehuwde) oom van de bruidegom.

2011 - het gebruik van sociale media

2011-12-31T10:00:00.000+01:00

Aan het eind van het jaar is het tijd om terug te kijken. In deze blogpost, net als vorig jaar, een terugblik hoe Regionaal Archief Tilburg in 2011 de social mediakanalen heeft gebruikt.

Dit weblog telde in 2011 maar liefst 222 blogpost. Dat zijn er 38 meer dan in 2010. Dat is een onwaarschijnlijk hoog aantal. Opnieuw passeerden een scala aan onderwerpen de revue. De speciale tabs met bijzondere activiteiten werkten prima. De bijzondere aandacht voor 200 jaar Burgerlijke Stand en de Kaart van Zijnen heeft veel lezers getrokken. Alle bloggers die een bijdrage hebben geleverd: bedankt!
Het weblog kreeg in 2011 ruim 39.000 bezoeken die samen bijna 75.000 pagina's bekeken. Genoeg redenen om het weblog ook in 2012 in te blijven zetten voor communicatie met onze digitale bezoekers.

Het YouTubekanaal van Regionaal Archief Tilburg was opnieuw een succes in 2011. Op 23 juni vierden we de 50.000ste view van een film op dat kanaal. Vandaag op 31 december staat de teller op ruim 71.000. Het aantal abonnees is toegenomen tot 78. In 2011 kwamen er 22 nieuwe filmpjes bij. Overtuigende cijfers.
In 2012 gaan we zeker door met YouTube!

Het Flickr account van Regionaal Archief Tilburg heeft ook in 2011 zijn doel behaald. We beperken ons daar tot het plaatsen van foto's van activiteiten, de cursusteksten paleografie en ander bronmateriaal dat we online willen (laten) gebruiken.

De communitysoftware van NING gebruikten we in 2011 voor twee communitysites. Eentje voor de Charterbank (61 leden / 1700 bezoeken) en een voor Educatie (92 leden). In 2012 blijft het archief beide communitysites inzetten als communicatiemiddel tussen deelnemers en Regionaal Archief Tilburg.

Het twitteraccount is in 2011 sterk gegroeid. Het aantal volgers heeft zich verdubbeld tot 687. We zijn iets actiever gaan twitteren, met name in het reageren op tweets van anderen en het vaker twitteren over activiteiten. Rondom de Kaart van Zijnen is veel getwitterd. Regionaal Archief Tilburg doet actief mee met #fotovrijdag waarbij archiefdiensten op vrijdag een link naar een foto via twitter versturen.

Het aparte weblog Kletskoppen en Zwarte Inkt bevat voor 2011 25 blogposts. In 2011 bezochten ruim 3600 bezoekers dit weblog en bekeken 6100 pagina's over oude recepten voor food en non-food. In de maand augustus verscheen hier een reisverslag van Agnes Theodora de Bruijn uit 1901 dat in de vorm van een ansichtkaartenalbum in het archief ligt.

In 2011 is Regionaal Archief Tilburg actief geworden op Facebook. In maart 2011 zijn we actief gaan posten en het account gaan beheren. Dat heeft inmiddels meer dan 1100 vrienden opgeleverd. Over het algemeen bereikt het archief hiermee een heel nieuwe doelgroep. In 2012 gaan we verder op Facebook om te kijken of we de vrienden ook in beweging kunnen krijgen door meer interactie.

Als laatste mag het chatten niet onvermeld blijven. Of dat tot de social media hoort zal mogelijk tot discussie leiden, maar het is wel een nieuwe manier van communiceren met onze bezoekers. In juni zijn we met een pilot gestart die in oktober is geëvalueerd. De doelstelling van online bereikbaarheid hebben we gehaald. De totale chattijd en het aantal chats is nog voor verbetering vatbaar. Daar gaan we in 2012 dan ook energie in steken. Voorlopig blijven we in ieder geval chatten.

Alle medewerkers van Regionaal Archief Tilburg blijven ook in 2012 hun best doen om via alle kanalen onze bezoekers ten dienste te staan. Blijf reageren!

Ik wens u allemaal een fijne jaarwisseling en een gelukkig 2012 toe.

2011 in een notedop

2011-12-30T11:17:00.000+01:00

Regionaal Archief Tilburg heeft een druk jaar achter de rug. Zo op de laatste werkdag ven het jaar kijken we graag even terug op een paar van de meest in het oog springende gebeurtenissen van 2011.

De Kaart van Zijnen was een grote publiekstrekker. Het project ging van start in januari 2011. Heel veel bekeken zijn de reportages van het digitaliseren (met dank aan Omroep Brabant). In juni was de kaart online te zien en was de Dag van Zijnen.

Er was veel commotie om de wijziging van de openingstijden in maart van dit jaar. Luud verduidelijkte deze beslissing.

Er was veel te doen op het gebied van educatie. Een kleine selectie: de Prins Bernhardschool kwam in januari langs, studenten journalistiek van Fontys kwamen in februari, studenten van de Technische Universiteit Eindhoven deden onderzoek en verslag in het archief en er werd gezocht naar studentenverenigingen.

Burgemeesters, wethouders en DIV-medewerkers kwamen op bezoek: Goirle, Loon op Zand, nog eens Goirle, Oisterwijk, Hilvarenbeek en Oosterhout.

Theo van Herwijnen blogde over de Burgerlijke Stand. Een doorslaand succes! Enorme pieken in de statistieken als hij weer een artikel publiceerde. Enkele van de meest populaire zijn:
De oudste man
Originele voornamen
Achternaam van kinderen van ongehuwde moeders (1) (deze hele serie was mateloos populair!)
Drie bijzondere vijftienjarige bruiden
Wettiging van kind na huwelijk van ouders

Twee keer kwam het opnameteam van Verborgen Verleden op bezoek, in juni met Marc Marie Huijbregts en in augustus met Peter van der Vorst (de uitzendingen starten in april 2012!).

In augustus startten we met een reisverslag in ansichten uit 1901 en lanceerden we Moerenburg en het Kasteel van Tilburg in 3D.

In september hadden we een piano te gast in het archief.

In oktober bestond de website 15 jaar en verwelkomden we de 1000ste vriend op Facebook. Ook rolde in oktober de allerlaatste Lancier van de persen.

In november startte de wedstijd rondom de kwartierstaat. Er kon (en kan nog steeds) in de avonduren met medewerkers van het archief gechat worden. Er werd teruggekeken op het project Kermisplaatjes voor later. Er was een feestelijke avond vanwege de aanwinst van het archief van architect Noud Heerkens. Ook werden de vrijwilligers in het zonnetje gezet.

In december lanceerden we de kwartierstaat van Geertje Aalders en kregen we de uitslag van de Kwaliteitsmonitor voor archieven. We scoorden goed!

We deden nog veel en veel meer in 2011, maar het is teveel om het allemaal te noemen. Nu op naar 2012! We wensen u een goede jaarwisseling en een knallend begin van 2012. U gaat vast weer regelmatig van ons horen!

Charters van Oisterwijk te zien op 14 januari

2011-12-30T11:00:00.000+01:00

Op 14 januari 2012 besteedt Regionaal Archief Tilburg uitgebreid aandacht aan oude historische charters uit Oisterwijk, Moergestel en Heukelom. De dag is tevens de start van het project Charterbank Oisterwijk, waarin vrijwilligers de moeilijk te lezen teksten ‘vertalen’ naar leesbare teksten. Historische informatie komt op die manier beschikbaar voor iedereen.

De oude documenten spreken tot de verbeelding door het sierlijke schrift, het zegel en het broze perkament. Meestal blijven ze in het archiefdepot, maar tijdens 14 januari kunt u een aantal originelen bekijken. Wim de Bakker geeft een lezing over de oudste bronnen van Oisterwijk en Astrid de Beer geeft uitleg bij tentoongestelde originele charters.

Ook staat er op die middag nog iets spannends te gebeuren. Drie verzegelde documenten, die 200 jaar gesloten zijn geweest, worden geopend. Het gaat om boedelinventarissen uit Chaam, opgemaakt rond 1808. Nooit eerder is er de noodzaak geweest de rode zegels te verbreken en de inventaris te bekijken. Voor een historisch onderzoek maakt Yvonne Welings, de gemeentearchivaris, de documenten nu open.

U bent van harte welkom! Bij de lezing is er beperkt ruimte. Zeker zijn van een plaats? Meld u dan aan via boekingenRAT@mommerskwartier.nl.

14 januari 2012, 13.00 – 15.00 uur

Regionaal Archief Tilburg

Kazernehof 75
5017 EV Tilburg

Kwartierstaat van Geertje Aalders te bestellen

2011-12-27T15:41:00.000+01:00

De kwartierstaat van Geertje Aalders is nu ook te bestellen via de website van het archief.
Regionaal Archief Tilburg liet deze kwartierstaat maken in het kader van het 200-jarig bestaan van de Burgerlijke Stand. De mooie prent kan zomaar het pronkstukje van de familie worden! Al je voorouders weergegeven in een boom met vrolijke dierfiguren, een eyecatcher in elke (woon-)kamer en een mooi cadeau bij een geboorte, huwelijk of familiefeest.

De prent is voor € 15,- te koop bij de receptie van Regionaal Archief Tilburg. Bij een bestelling via de website en verzending per post komt daar nog € 7,70 aan portokosten bij. Hij wordt geleverd in een stevige koker met een oefenvel op A3 en uitleg hoe je de voorouders kunt invullen. De afmeting is 60 x 85 cm. Meer weten? Ga naar de website.

Geef je op tijd op voor de nieuwe cursussen

2011-12-26T11:20:00.000+01:00

In 2012 starten we het nieuwe jaar met twee cursussen. Een mooi begin? Wij denken van wel.

Geschiedenis is populair. Velen zijn op zoek naar hun voorouders of onderzoeken de lokale geschiedenis. Het opschrijven van gevonden feiten is een vak apart. Hoe vertel je op een pakkende en logische manier over de uitkomst van een onderzoek? De cursus 'Verhalen schrijven in het archief' traint u om historische gegevens in een goed verhaal te gieten. Als oefening kunt u uw eerste verhaal op www.geheugenvantilburg.nl publiceren.

Verhalen schrijven in het archief
januari – april 2012 / 7 bijeenkomsten
woensdag 15.00 tot 17.00 uur
eens per twee weken / start 25 januari 2012
maximaal 6 deelnemers
docenten: Nico de Beer en Ans Holman
kosten € 111,-

Ook gefascineerd door dat prachtige handschrift van vroeger? Met de mooie krullen en het vreemde taalgebruik spreekt het tot de verbeelding. Wie historisch onderzoek wil doen in een archief, zal regelmatig in aanraking komen met oud schrift. Het lezen van oude, handgeschreven teksten (ook wel bekend als paleografie) is niet altijd eenvoudig. Regionaal Archief Tilburg leert het u tijdens een cursus Oud Schrift. De cursus van januari tot en met april 2012 is bedoeld voor diegenen die al basiskennis van Oud Schrift hebben.

Oud Schrift – gevorderden
januari – april 2012 / 6 bijeenkomsten
donderdag 14.00 – 16.00 uur
eens per twee weken / start 26 januari 2012
maximaal 12 deelnemers
docenten: Astrid de Beer en Luud de Brouwer
kosten € 99,-

Aanmelden kan via de website

Krijgen jong overleden kinderen altijd een voornaam?

2011-12-23T15:30:00.002+01:00

Het gebeurt zelden, dat een kind dat spoedig na de geboorte overlijdt, een naam krijgt en dat van dat kind zowel een geboorte- als een overlijdensakte wordt opgemaakt. In het werkgebied van RAT is dat slechts drie keer gebeurd en toevallig in alle gevallen te Goirle.

Op 13 februari 1817 werd om 4 uur ´s avonds geboren: Johanna, dochter van Jan van Erven en Anna van Raak. De aangifte van de geboorte geschiedde op 14 februari 1817 om 11 uur ´s morgens:

Johanna van Erven is op 13 februari 1817 om 4 uur ´s avonds overleden, oud enige minuten. Ook nu is de aangifte geschied op 14 februari 1817 om 11 uur ´s morgens:

Het tweede kind is Adriana van Beurden, geboren Goirle 10 maart 1817, 10 uur ´s avonds, dochter van Willem van Beurden en Maria Mutsaars:

Ook dit kind overleed kort na de geboorte, oud enige minuten, op 10 maart 1817, om 10 uur ´s avonds:

Zowel de aangifte van geboorte als van overlijden is geschied op 11 maart 1817 om 8 uur ´s morgens.

Het derde kind is Cornelis van Erven, zoon van eerdergenoemde Jan van Erven en Anna van Raak, geboren 2 april 1819 om 2 uur ´s morgens:

Ook dit kind overleed kort na de geboorte, oud enige minuten, op 2 april 1819, om 2 uur ´s morgens:

Zowel de aangifte van geboorte als van overlijden geschiedde op 2 april 1819 om 11 uur ´s morgens.

Dit zijn de enige drie vermeldingen van kinderen, die geboren zijn in het werkgebied van RAT, kort na de geboorte zijn overleden, én waarbij zowel een geboorte- als een overlijdensakte is opgemaakt. In alle drie gevallen is de geboorteaangifte geschied op een moment, dat het kind al was overleden. Opmerkelijk is dat de vader telkens bij de geboorteaangifte het (reeds overleden) kind aan de ambtenaar heeft gepresenteerd!

In de meeste gemeenten zal in dat soort gevallen slechts één akte zijn opgemaakt nl. een akte van aangifte van een doodgeboren kind.

Enkele andere bizondere geboorte- en overlijdensaangiften vonden plaats te Terheijden in 1833. Op 2 maart 1833 om 3 uur ´s middags deed Antonie van Rooij aangifte van de geboorte van een naamloos kind van het vrouwelijke geslacht, dochter van hem en van Cornelia Lodewijk, geboren 2 maart 1833 om half tien ´s morgens:

Op 2 maart 1833 werd om half zes ´s avonds aangifte gedaan van het overlijden van een naamloze dochter, oud 6 uur, overleden 2 maart 1833 om half vier ´s middags, dochter van Antonie van Rooij en Cornelia Lodewijk:

Als de opgegeven tijden kloppen, leefde het kind nog toen de vader aangifte deed van de geboorte. Desondanks heeft het kind geen voornaam gekregen, maar is er wél een geboorte- en overlijdensakte opgemaakt.

Ook in Terheijden werd op 30 juli 1833 om 6 uur ´s morgens een naamloze zoon geboren van Cornelis Gabriels en Cornelia Manni. De aangifte van de geboorte geschiedde op 30 juli 1833 om 9 uur ´s morgens:

Dit naamloze kind overleed op 30 juli 1833, oud een kwartier, om bijna half zeven ´s morgens. De aangifte geschiedde om 1 augustus 1833 om 9 uur ´s morgens:

Dit geval lijkt veel op het vorige, met één essentieel verschil: Op het moment van aangifte van de geboorte van het kind was het kind reeds overleden.

Fijne feestdagen gewenst!

2011-12-23T15:01:00.000+01:00

Met deze prachtige foto wensen wij u vanuit Regionaal Archief Tilburg een mooie kerst en een gezellige jaarwisseling.

De foto is gemaakt door Schmidlin, een bekende fotograaf die in Tilburg werkte. Nonnetje of broedertje spelen was in vroeger tijden heel gewoon! Lees meer over deze foto.

Bezoek uit Oosterhout

2011-12-22T16:13:00.002+01:00

Donderdag 22 december brachten Jan Peters en Nicole Heijnen een bezoek aan Regionaal Archief Tilburg. Peters is wethouder bij de gemeente Oosterhout en Heijnen werkt als coördinator PIM (Proces en Informatie Management). Met Oosterhout zijn in het verleden veel goede afspraken gemaakt over het digitaliseren en restaureren van archiefmateriaal. Al snel gaat de discussie over de ontwikkelingen op het gebied van digitalisering. Hoe bewaren gemeenten en archieven in de toekomst het materiaal, hoe worden e-depots geborgd? Yvonne Welings, gemeentearchivaris van Oosterhout, die formeel het beheer heeft voor de archieven van Oosterhout ouder dan 20 jaar, pleit voor landelijke afstemming hierin.

Luud de Brouwer, hoofd van het archief, laat zien wat er via de website te vinden is op het gebied van Oosterhout: scans van originele akten, veel fotomateriaal,, historische informatie, de Tijdmachine van Oosterhout. Het archief heeft ook veel contact gehad met Cock Gorisse, die in 2010 de geschiedenis van Oosterhout beschreef in het boek 'Oosterhout, niet van gisteren'. Maanden lang was zij in het Onderzoekerscentrum van het archief te vinden op zoek naar gegevens.

Peters en Heijnen spreken hun bewondering uit over de rol van vrijwilligers die de vele gescande akten afzoekbaar maken door de gegevens van akten te koppelen aan de vele, vele records. Dat daarbij voor een groot deel vanuit huis gewerkt wordt, met alleen digitale bestanden geeft inzicht in de manier waarop het archief omgaat met de archieven. Digitalisering is daarbij essentieel, zodat originelen zoveel mogelijk gespaard blijven.

In het ondergrondse depot worden een paar mooie stukken uit de collectie bekeken waaronder foto´s, verenigingsarchieven en ook een 'rare eend in de bijt', een lauwerkrans van de toneelvereniging Aurora. Dit is uiteraard geen traditioneel archiefstuk, maar de toneelvereniging is blij dat het in ons depot klimatologisch goed bewaard blijft. We hebben het maar zo gelaten...

Openingstijden en Chat tijdens de Feestdagen

2011-12-22T10:26:00.000+01:00

We gaan al weer de laatste weken van het jaar in. Kerst en Nieuwjaar staan voor de deur.
Onze openingstijden zijn ongewijzigd in de Decembermaand, u bent van harte welkom op dinsdag en vrijdag van 9.30-17.00 uur.
Voor vragen in de avonduren, via chat op onze website, zijn wij op de gebruikelijke tijd bereikbaar, van maandag tot en met donderdag van 19.00-22.00 uur.
Daarnaast is er geen chat mogelijkheid op maandag 26 december, Tweede Kerstdag.
Wij wensen u mooie decemberdagen.

Studenten Fontys Journalistiek onderzoeken moord op Marietje Kessels

2011-12-21T12:15:00.000+01:00

Studenten van Fontys Hogescholen Journalistiek zitten momenteel in de studiezaal van Regionaal Archief Tilburg voor een onderzoek naar de moord op Marietje Kessels.

Nieuwe inventarissen beschikbaar

2011-12-21T12:10:00.000+01:00

Onlangs zijn een aantal archieven toegankelijk gemaakt. Via de website zijn de inventarissen of plaatsingslijsten te raadplegen. Het gaat om de volgende archieven:

1485 Harmonieorkest Tilburg, 1957-2007
Toegankelijk d.m.v. inventaris

1445 parochie van O.L. Vrouw van Altijddurende Bijstand aan de Gasthuisring, 1913-1977
Toegankelijk d.m.v plaatsingslijst

1476 Archief van de Gemeenschappelijke regeling Streekmuziekschool e.o. te Oisterwijk, 1964-1999
Toegankelijk d.m.v inventaris

1482 Archief van de Vrouwelijke Katholieke Arbeidsjeugd , afd. Besterd te Tilburg, 1949-1967
Toegankelijk d.m.v. inventaris.

1481 Aanspraak Koning Lodewijk Napoleon te Moergestel, 1809
Toegankelijk d.m.v. plaatsingslijst

De stukken zijn op dinsdag en vrijdag via het Onderzoekerscentrum te raadplegen.

Hans van Dijk leest het Tilburgse landschap

2011-12-20T13:51:00.000+01:00

Het decembernummer van het tijdschrift Tilburg is van de pers gerold met een prachtig artikel over de Kaart van Zijnen. De auteur Hans van Dijk leert ons aan de hand van de kaart uit 1760 het oude landschap te lezen en zo de hedendaagse stad Tilburg te 'verklaren'. Van Dijk is verbonden aan Fontys-Bilan en onderzoekt de geschiedenis en de ruimtelijke ontwikkeling van Tilburg. Tijdens het symposium over de Kaart van Zijnen (in juni 2011) hield hij al een boeiend verhaal waarin hij verbanden uitlegde tussen het stratenplan van Tilburg en de Kaart van Zijnen. In het artikel 'Lezen met Zijnen' gaat hij hierop door.

Van Dijk benadrukt dat de Kaart van Zijnen zo bijzonder is omdat het het prestedelijke landschap laat zien. Vlak nadat Zijnen de kaart in 1760 voltooide, begon Tilburg aan een groeispurt als gevolg van de textielindustrie. Steden als Den Bosch en Breda kunnen niet teruggrijpen op een beeld dat hun stedelijke ontwikkeling 'verklaardt' door weer te geven hoe het oorspronkelijke landschap eruit zag. Doordat Tilburg de Kaart van Zijnen heeft is het wel mogelijk 'het landschap te lezen', wat deze kaart bijzonder waardevol maakt.

Met verschillende voorbeelden laat Van Dijk zien dat het huidige stratenplan is terug te herleiden tot de natuurlijke omstandigheden van het landschap in en vóór de 18e eeuw. Het gebied rond De Moerenburg is een goed voorbeeld. Diederik Zijnen laat met grote precisie zien waar de waterloopjes, sloten, paden en dergelijke liepen. Door die in te tekenen is een deel van het huidige wegenpatroon in dat gebied te verklaren. Door illustraties naast elkaar te leggen van de Kaart van Zijnen, luchtfoto´s, digitale hoogtekaarten en ingetekende kaarten maakt Van Dijk duidelijk hoe het prestedelijke Tilburg te 'lezen' is. Conclusies daaruit gelden voor de huidige stad, maar ook voor veel oudere tijden, ver vóór Diederik Zijnen. Hiermee heeft Tilburg een uniek document in handen.

getuigen bij huwelijk (2)

2011-12-17T17:10:00.002+01:00

De eerste vrouw, die getuigt bij een huwelijk

Sinds 1927 mogen ook vrouwen optreden als getuigen bij een huwelijk. Het eerste huwelijk binnen het werkgebied van Regionaal Archief Tilburg waarbij dat gebeurde, vond plaats op 6 september 1927 te Raamsdonk. Toen trouwden Adrianus Cornelis Ouburg en Hermina van Dongen. Als huwelijksgetuigen verschenen zijn broer Cornelis Pieter Ouborg en haar zus Johanna Cornelia van Dongen, verpleegster, wonende te Haarlem:

Een halve zwager als getuige

Op 29 januari 1890 trouwden Josephus Martinus Franciscus Leenaerts met Dorothea Maria Spijkers te Tilburg. Een van de getuigen was de 52-jarige Josephus Franciscus Antonissen, halve zwager van de bruidegom:

De vraag is nu: wat is een halve zwager? Uit de huwelijksakte blijkt dat de bruidegom een zoon is van Joannes Franciscus Leenaerts en Johanna Maria Vermeulen. Dit echtpaar trouwde op 29 augustus 1861 te Tilburg. De bruidegom was toen weduwnaar van Martina de Bresser. Uit het huwelijk Leenaerts/de Bresser (gesloten op 5 juli 1838 te Tilburg) is een dochter Clasina Helena Leenaerts geboren, die op 3 mei 1877 te Tilburg trouwde met Josephus Franciscus Antonissen.

Halve zwager betekent dus: gehuwd met een halfzus van de bruidegom.

Schoonvader als getuige

Als een schoonvader als getuige bij een huwelijk optreedt, betekent dat, dat óf bruidegom óf bruid óf beiden eerder gehuwd zijn geweest. Anders kun je immers geen schoonvader hebben.

Op 12 januari 1887 trouwden te Tilburg Constantinus Justinus Hubertus Schutjes, weduwnaar van Johanna Dirksen, en Johanna Maria Adriana de Roij. Een van de getuigen is de 77-jarige in Boxtel woonachtige Adrianus Dirksen, schoonvader van de bruidegom:

Het eerste huwelijk van de bruidegom, met Johanna Dirksen, vond plaats op 15 november 1873 te Boxtel. Zij was een dochter van genoemde Adrianus Dirksen.

Een stiefzoon en schoonzoon als getuigen

Op 11 januari 1893 trouwden te Tilburg Franciscus van Berkel, weduwnaar van Cornelia Vissers en Maria Anna Smits, weduwe van Cornelis Zomers. Als getuigen verschijnen o.a. de 36-jarige Rudolphus de Jong, stiefzoon van de bruid en de 28-jarige Willem Rudolf Feijen, schoonzoon van de bruid:

Willem Rodolf Feijen is inderdaad een schoonzoon van de bruid: hij trouwde op 8 november 1864 te Tilburg met Petronella Louisa Norberta Zomers, dochter van Cornelis Zomers en Maria Anna Smits.

Rudolphus de Jong blijkt bij nader onderzoek ook een schoonzoon van de bruid te zijn: hij trouwde op 23 november 1881 te Tilburg met Maria Philomena Zomers, dochter van Cornelis Zomers en Maria Anna Smits. Waarom hij in de huwelijksakte stiefzoon wordt genoemd is een raadsel.

Behuwdneven als getuigen

Op 8 februari 1888 trouwden Antonie Kerkhof, weduwnaar van Hendrina Schellen en Johanna Maria Tops, weduwe van Johannes van den Broek. Als getuigen verschijnen o.a. de 45-jarige Adriaan van Spaendonk en de 53-jarige Wilhelmus van Spaendonk, behuwdneven van de bruidegom:

De term behuwdneven kan twee dingen betekenen: óf de echtgenoten van de behuwdneven zijn nichtjes van de bruidegom, óf de behuwdneven zijn volle neven van de eerste echtgenote van de bruidegom. Het laatste blijkt hier het geval te zijn. Adriaan van Spaendonk trouwde op 3 juni 1869 te Berkel-Enschot met Adriana de Veer. Zij broer Wilhelmus trouwde op 27 november 1873 te Tilburg met Adriana Paridaens. De broers zijn zonen van Wilhelmus van Spaendonk en Cornelia de Kok. Uit de huwelijksakte van laatstgenoemd echtpaar (Tilburg 9 januari 1826) blijkt dat bruidegom Wilhelmus een zoon is van Peter van Spaendonk en Cornelia Schuurmans.

Het eerste huwelijk van Antonie Kerkhof, met Hendrina Schellen, vond op 23 augustus 1871 plaats te Udenhout. Hendrina is een dochter van Willem Schellen en Maria Catharina van Spaandonk (gehuwd Udenhout 8 februari 1833) en een kleindochter van Peter van Spaandonk en Cornelia Schuurmans. De gebroeders van Spaendonk waren dus volle neven van de eerste echtgenote van Antonie Kerkhof en dus aangehuwde neven ofwel behuwdneven van Antonie Kerkhof.

(wordt vervolgd)

Nieuwe boeken (december)

2011-12-16T10:54:00.000+01:00

Binnenkort in de bibliotheek:

Ge wordt geïnviteerd naar Oisterwijk te komen : Geschiedenis van natuur en toerisme in Oisterwijk / red. Theo Cuijpers [et al.]. - Oisterwijk : Stichting Het Kwartier van Oisterwijk, 2011. (Oisterwijkse historische reeks ; 4) meer info

De oorlog van mijn vader / Geert Smolders. - Zoetermeer : Free Musketeers, 2011.

Noordbrabants historisch jaarboek ... / Historische Sectie, Noordbrabants Genootschap. - 's-Hertogenbosch ; Zutphen : Het Noordbrabants Genootschap ; De Walburg Pers, 2011, deel 28.

Bouwen aan de stad: Pieter Vreedeplein, Tilburg = Construir la ciudad: Pieter Vreedeplein, Tilburg / [red. Kirsten Hannema, Hans Ibelings]. - [S.l.] : Deadline Industry, 2010.

'Bewijs van ontwaakten kunstzin' : De Heikese kerk in Tilburg: geschiedenis, gebouw en inventaris / Joost van Hest en Gerard Steijns. - Tilburg : Parochie De Goede Herder, 2011.

Straet & Vaert : jaarboek .... - Loon op Zand : Heemkundekring Loon op 't Sandt, 2011.

Het halvezolenlijntje : de Langstraatspoorlijn van Lage Zwaluwe naar 's-Hertogenbosch / Jacqueline Heijenbrok ... [et al.]. - Utrecht : Uitgeverij Matrijs, 2011.

Een Brabantse familie : de genealogie van Andries Janszoon van Bavel. Geboren ca. 1635 te Vraggelen (Oosterhout) / Hendrik van Bavel; Wim van Bavel. - Vught / Delft : [s.n.], 2011.

Bezoekers waarderen ons met een "GOED"

2011-12-15T17:34:00.001+01:00

Eind november kwamen de resultaten in van de kwaliteitsmonitor 2011 waaraan Regionaal Archief Tilburg heeft deelgenomen.De resultaten en het eindoordeel van onze bezoekers was zeer bemoedigend.

De respons was veel groter dan twee jaar terug. Toen waren er 84 ingevulde vragenlijsten (online en in het Onderzoekerscentrum), nu 306. Daarmee zijn de resultaten een stuk betrouwbaarder dan 2 jaar geleden. Van deze 306 ingevulde vragenlijsten zijn er 173 van mensen die alleen over de website hebben geoordeeld, 5 alleen het bezoek aan het Onderzoekerscentrum, 92 over zowel de website als het fysieke bezoek en 36 geen van beide. De laatste groep heeft waarschijnlijk alleen telefonisch contact gehad, of via brief of e-mail.

De belangrijkste vraag “Als u alles afweegt, hoe tevreden of ontevreden bent u dan over de dienstverlening van Regionaal Archief Tilburg” gaven de ondervraagden gemiddeld een 8.0 als cijfer, hetzelfde als in 2009. Het gemiddelde cijfer voor archiefdiensten in Nederland is een 7.7. Daarmee hebben we, opnieuw, boven de norm gescoord.

Als we de cijfers nauwkeuriger bekijken vallen een aantal dingen op.

De website wordt het hoogst gewaardeerd met een 8.1, gelijk aan 2009.

De studiezaal krijgt een 7.6, 0,1 minder dan in 2009, maar nog steeds een mooi cijfer als je wegzet tegen het gemiddelde van 7.7 voor heel Nederland. Binnen de beoordeling van de studiezaal is de waardering voor het personeel gestegen en die voor de faciliteiten (waaronder de openingstijden) gezakt.

De waardering voor schriftelijk contact (waaronder e-mail) blijft hoog en die voor het telefonisch contact is behoorlijk gestegen. Ook onze productinformatie ligt boven het gemiddelde.

Al met al mogen zijn we heel tevreden zijn met dit resultaat. Met zo´n klanttevredenheidsresultaat kunnen we met een gerust hart 2012 ingaan. Ook de gemeenten waarvan wij de archieven in onze depots beheren kunnen tevreden zijn over de manier waarop wij hun archieven beschikbaar stellen.

Dit resultaat geeft ook een indicatie dat we met ons beleid op de goede weg zijn. We hebben nog een jaar om te laten zien dat deze weg vruchtbaar is en dat onze bezoekers er baat bij hebben.

Iedereen die aan het onderzoek heeft meegewerkt wil ik graag daarvoor bedanken.

Tilburgse topartiest August de Laat

2011-12-13T15:30:00.017+01:00

Wie kent de klassieker niet 'Ik heb een huis met een tuintje ervoor'? of 'Heb geen zorgen voor de dag van morgen'.

Voor de oorlog was de zanger van deze liederen August de Laat zeer bekend. Oudere Tilburgers herinneren misschien zijn muziekwinkel nog aan de Korvelseweg 123, waar hij grammofoons, 78-toerenplaten, bladmuziek en feestartikelen verkocht.
Over August de Laat (1882-1966) is al wel gepubliceerd, onder andere door zijn familielid en stadsdichter Ko de Laat. In totaal op driehonderdvijftig platen maar ook op vierentwintig verschillende vooroorlogse platen merken werd de stem van August de Laat opgenomen. Bekend waren ook zijn optredens met het dansorkest de Ramblers.

Maar het Regionaal Archief Tilburg bezat weinig materiaal van deze Tilburgse topartiest, die voor de oorlog in wereldsteden als Berlijn en Parijs optrad. Daarin is sinds kort verandering gekomen. Mevrouw A. de Kort had haar winkel in het zelfde pand aan de Korvelseweg. Hierdoor kwam ze in het bezit van verschillende documenten en foto's van August de Laat, die ze nu aan het Archief in Tilburg heeft geschonken. Haar herinneringen aan August de Laat zijn levendig, evenals aan zijn hond Tippy.

Documentatie, foto's en muziekbladen over haar huisgenoot heeft ze lang bewaard. Bijzonder is het platencontract uit 1921, maar ook de afgebeelde foto met de Ramblers.

Wij zijn er blij mee dat ze haar documenten aan het archief heeft willen overdragen.

Winnaars van wedstrijd Kwartierstaat

2011-12-13T15:23:00.000+01:00

Het wemelde van de kwartierstaten op zaterdag 10 december! In Regionaal Archief Tilburg was de uitslag van een wedstrijd rondom kwartierstaten. Uit de 26 inzendingen waren de tien besten gekozen. De prijs was een sier-kwartierstaat gemaakt door illustratrice Geertje Aalders. De zes prijswinnaars die aanwezig waren, gingen met Geertje op de foto.

Vlnr C. Smeulders, G. in ´t Groen, A.Verhees, Geertje Aalders, J.Doggen, J.Brok en zittend R.de Leuw

Daarna was er nog een wedstrijd 'kwartierstaat uit je hoofd'. Tien moedige fanatiekelingen waagden zich aan het invullen van 10 generaties voorouders uit het hoofd. Hoe vollediger en correcter hoe beter! We zouden hieruit één winnaar kiezen ... maar dat lukte niet. Er waren drie deelnemers zó goed en volledig met hun gegevens, dat we niet konden kiezen. Drie deelnemers ontvingen ook een sier-kwartierstaat van Geertje.

Frans Clijsen hield een presentatie over de 40 jaar die hij als ambtenaar van de Burgerlijke Stand werkte en Theo van Herwijnen vertlede over opmerkelijkheden uit de burgerlijke stand bij de originele registers.

Ondertussen werden verschillende vormen van kwartierstaten uitgewisseld, bekeken, besproken. Hoe vul je een rondlopende kwartierstaat het beste in, hoe laat je de tekst lopen, waar kom je met schrijven in de knel, hoe meld je de huwelijksdata? Jim van Nieuwenhuijzen had als voorbeeld een kwartierstaat van Geertje Aalders ingevuld: vijf generaties rondlopend qua tekst, de zesde generatie haaks opgeschreven. Linksboven beginnend met een man, tot onderaan toe. Rechtsboven beginnend met een vrouw. Onderaan in de 6e generatie draait de schrijfrichting 180 graden.

Winnaars van de schriftelijke wedstrijd kwartierstaat: Ton van Reeken, Ad Verhees, Jan Brok, Cees Smeulders, Jan Dogge (samen met zijn vrouw Irene Waijers), Gerard in ´t Groen, René de Leuw, Hans van der Stel, Corné van Zwol en Marjan de Jong.

Winnaars van wedstrijd 'kwartierstaat uit je hoofd': Elmy Weijtmans, mevrouw Traa van Rijswijk, Joris van Dillen.

Elmy Weijtmans was de beste bij 'kwartierstaat uit je hoofd'.
Elmy oefende twee weken lang op het uitschrijven van haar kwartierstaat.

Allen van harte gefeliciteerd. De prijswinnaars die niet aanwezig konden zijn, krijgen de kwartierstaat thuis gestuurd.

De foto´s in dit stuk zijn van Monika Vanhercke. Bekijk alle foto´s op Flickr.

Wettige vader ook natuurlijke vader?

2011-12-10T17:20:00.001+01:00

Als een kind van een ongehuwde moeder bij een huwelijk van die moeder erkend en/of gewettigd wordt, geldt (in het algemeen!) de regel: hoe groter de tijdspanne tussen geboortedatum van het kind en de huwelijksdatum van de moeder, des te kleiner is de kans dat de man, waar de moeder mee trouwt, behalve de wettige vader ook de natuurlijke vader van het kind is.

Er zijn echter uitzonderingen, zoals in het geval van Adriana de Rooij. Haar onwettige zoon Petrus is op 3 juni 1801 te Tilburg gedoopt. Zij trouwt op 2 maart 1814 te Tilburg met Adrianus Doorakkers. Bij dat huwelijk wordt haar voorechtelijke zoon, die dan inmiddels 12 jaar is, door haar man erkend:

Het huwelijk vindt dus ruim 12 jaar na de geboorte van haar zoon plaats. Je zou dan verwachten, dat Adrianus Doorakkers niet de natuurlijke vader is. Maar .... de doopinschrijving vertelt een ander verhaal. Volgens die inschrijving is Adrianus Doorakkers de vader van het kind (DTB 12 Tilburg):

Ook in het volkstellingsregister van 1810 wordt de zoon van Adriana de Rooij Doorakkers genoemd (volkstellingsregister Tilburg 1810, inv. nr. 1275, blad 21):

Hoewel Petrus dus officieus door het leven ging met de achternaam Doorakkers, heette hij tot 2 maart 1814 officieel Petrus de Rooij. Waarom Adrianus Doorakkers en Adriana de Rooij zo lang hebben gewacht met trouwen is een raadsel. Maar een ding lijkt wel zeker: Adrianus Doorakkers is de natuurlijke én wettige vader van Petrus.

Sneak Preview van kwartierstaat!

2011-12-09T10:19:00.001+01:00

Wat is het mooi geworden, de sier-kwartierstaat die Geertje Aalders voor ons archief uit papier heeft geknipt/gesneden. We raken er niet op uitgekeken! Morgen krijgen elf gelukkigen deze als prijs. Ook kans maken? Doe van 13.15 tot 14.00 uur dan mee aan de wedstrijd 'Kwartierstaat uit je hoofd'.

We geven alvast een sneak preview.......

Detail van kwartierstaat.

Deze kwartierstaat is gemaakt met de oude techniek van papiersnijden. Handmatig is met een mesje het fijne werk uitgesneden en daarna in een professionele fotostudio gefotografeerd. Doordat schaduwwerking te zien is, is het duidelijk dat het om knipkunst gaat en niet om een tekening.
Het traditionele handwerk van knipkunst past bij de manier waarop de kwartierstaat ingevuld kan worden: met de hand! Uw mooiste handschrift kunt u ervoor gebruiken! Of pak uw kalligrafeerpen weer eens op.

Zoekt u nog een kerstcadeau? Vanaf zaterdag is de kwartierstaat te koop bij Regionaal Archief Tilburg voor € 15, geleverd met een koker. Later komt de mogelijkheid de kwartierstaat via de website te bestellen.

getuigen bij huwelijk (1)

2011-12-08T16:21:00.000+01:00

Deze keer gaat de aandacht niet uit naar de bruid en de bruidegom, maar naar de getuigen, die in de huwelijksakten worden vermeld. Tot ca. 1913 waren er vier getuigen. Sindsdien is het aantal teruggebracht tot twee. Sinds 1927 konden voortaan ook vrouwen getuigen bij een huwelijk. In het Burgerlijk Wetboek van 1838 wordt in artikel 45 lid 8 vermeld: De huwelijksakte zal vermelden: de voornamen, namen, den ouderdom, het beroep en de woonplaats der getuigen, mitsgaders de graden van bloedverwantschap of aanhuwelijking, welke tusschen hen en de partijen mogten bestaan.
Voor zover bekend is de graad van bloed- of aanverwantschap nooit aangegeven in de gemeenten welke tot het werkgebied van Regionaal Archief Tilburg behoren. U zult dus nooit in een huwelijksakte aantreffen, dat een getuige bloedverwant tweede graad zijlinie is van de bruid, er staat vermeld: broer (of zuster) van de bruid en ook niet aanverwant eerste graad rechte opgaande linie van de bruidegom, er staat vermeld: stiefvader (of stiefmoeder) van de bruidegom. De meeste getuigen die in de huwelijksakten worden genoemd, zijn broers of zwagers (lees schoonbroers, d.w.z. echtgenoten van zusters van bruid of bruidegom) van bruidegom of bruid. Aanzienlijk minder worden vermeld ooms en neven en nog minder worden verdere verwanten vermeld als achterneven en oudooms. Wat ook niet vaak voorkomt is dat vaders, grootvaders of zonen van bruidegom of bruid als getuigen optreden.

De ambtenaren van de burgerlijke stand zijn erg creatief geweest in het omschrijven van de relatie van bloed- of aanverwantschap tussen getuigen en bruidegom of bruid: tot op heden heb ik ca. 40 verschillende omschrijvingen aangetroffen!, zelfs zwagerinnen, een term die tegenwoordig niet meer gebruikt wordt.

In drie afleveringen zullen een aantal bijzondere huwelijksakten aan de orde komen.

De eerste akte betreft het huwelijk te Tilburg op 29 oktober 1884 van Petrus Adrianus van Berkel en Johanna van Haren, waarbij viers broers van de bruidegom als getuigen optreden en dat komt niet vaak voor:

De nu volgende akte betreft het huwelijk van Petrus Vrijhoeven en Maria Antonia Laurijssen,
gesloten op 16 mei 1894 te Tilburg, waarbij vier broers van de bruid als getuigen optreden en ook dat is een zeldzaamheid:

Vaders van bruidegom en bruid treden zelden als getuigen op. Op 9 augustus 1882 trouwden te Tilburg Antonius Franciscus Reijnen en Johanna Paulina van Boxtel, waarbij beide vaders als getuigen optreden:

Grootvaders treden uiteraard zeer zelden als getuigen op. Bijzonder is daarom de huwelijksakte van Johannes Cornelis Bogaers en Cornelia Verberne (Tilburg 18 mei 1876), waarbij zelfs twee grootvaders als getuigen optreden:

En dan kan het natuurlijk voorkomen, dat een weduwnaar hertrouwt en vier van zijn zoons uit zijn eerder huwelijk als getuigen optreden. Dat gebeurde toen op 12 april 1877 te Tilburg Johannes Schenkels, weduwnaar van Josina Bogaers trouwde met Elizabeth de Winter:

(wordt vervolgd)

Wij houden wel van een uitje

2011-12-06T16:30:00.004+01:00

De een noemt het bedrijfsuitje de ander teambuildingsdag.
Gewoon één keer per jaar als collega's samen iets anders ondernemen.
Wat we gaan doen deze keer is nog geheim.
Waar we niet geheimzinnig over doen is dat we op woensdag 7 december vanaf 12.00 uur niet meer bereikbaar zijn. Ook de chatdienst van deze avond komt te vervallen.

Ontmoeting met de fotografen

2011-12-06T11:59:00.000+01:00

Vorige week was het dan zover: de ontmoeting met de deelnemers aan het project: “Kermisplaatjes voor later”. De gezichten achter de avatars. Van de 32 mensen die hun goede wil toonden door zich aan te sluiten bij deze groep op Flickr, kwam een tiental enthousiastelingen kennismaken met het archief en met ons meedenken hoe we dit project nu verder vorm gaan geven.

Het doel van “Kermisplaatjes” was te ontdekken of het mogelijk is via een medium als Flickr de fotocollectie van Regionaal Archief Tilburg up-to-date te brengen. Deze fotocollectie, die grotendeels te bekijken is via de databank Beeldonline, is na de introductie van de digitale fotografie vrijwel stil blijven staan. Analoge foto’s (in negatief of op papier) worden nog wel naar het Archief gebracht, maar de digitale foto’s die vanaf ongeveer 1995 werden gemaakt blijven op de cd-roms, usb-sticks en harde schijven van de makers staan.

Het Archief wil met de fotocollectie een representatief beeld van de stad, het dorp, de omgeving bewaren, zodat ook in de toekomst onderzoekers kunnen putten uit dit beeldmateriaal. De digitale wereld lijkt een onuitputtelijke bron voor onder andere dit beeldmateriaal bevatten, maar het is geen vaste waarde. Foto’s die vandaag gepubliceerd zijn op internet, kunnen morgen weer in de enorme informatieberg weggezonken zijn en daardoor vrijwel onvindbaar worden. Daarom wil het Archief dat representatieve beeld zoveel mogelijk (ook) in eigen beheer hebben: bewaren voor de toekomst in een eigen “digitaal depot”.

De Tilburgse Kermis leek een mooi onderwerp om dit experiment mee te beginnen. Het leverde zo’n 300 foto’s op die door derden werden toegevoegd aan de groep “Kermisplaatjes voor later” Hieruit werd een voorlopige selectie gemaakt en alle deelnemers aan de groep werden uitgenodigd. De aanwezige fotografen vonden het stuk voor stuk geweldig mee te kunnen doen aan het in stand houden van ons gezamenlijk erfgoed, maar ze waren ook kritisch. Terechte vragen over copyright, portretrecht, publicatierecht, de controle op publiceren zorgden ervoor dat er een open en geanimeerde discussie ontstond over deze onderwerpen. Aan Regionaal Archief Tilburg de opdracht een goede balans te vinden tussen aan de ene kant het voor iedereen en zoveel mogelijk gratis beschikbaar stellen van de foto’s en aan de andere kant de rechten en zorgen van de fotografen te respecteren. Met de positieve insteek van alle deelnemers gaat dat zeker lukken.

Wedstrijd 'Kwartierstaat uit je hoofd' met mooie prijs

2011-12-02T15:57:00.000+01:00

Op 10 december sluit Regionaal Archief Tilburg het feestjaar af van 200 jaar Burgerlijke Stand. Daarvoor werd er eerder al een wedstrijd uitgeschreven voor het invullen van je eigen kwartierstaat (meedoen kan nog t/m 5 december!).
Op 10 december worden hieruit 10 winnaars getrokken die als prijs een sierkwartierstaat krijgen. Om het extra spannend te maken, houden we dan ook een wedstrijd 'Invullen van kwartierstaat uit het hoofd'. Wie het verst komt en het volledigste is, krijgt in elk geval de prijs, de sierkwartierstaat van Geertje Aalders.

Programma zaterdag 10 december:12.45 – 13.00 uur   inloop
13.00 – 13.15 uur   prijsuitreiking van de eerdere wedstrijd ‘Kwartierstaat’
13.15 – 14.00 uur   wedstrijd ‘Kwartierstaat uit je hoofd’ en kort verhaal van Theo van Herwijnen over de Burgerlijke Stand
14.00 – 14.45 uur    presentatie van Frans Clijsen, ambtenaar van de Burgerlijke Stand
14.45 – 15.00 uur   prijsuitreiking van wedstrijd ‘Kwartierstaat uit je hoofd’

Deelnemers aan de wedstrijd ‘Kwartierstaat uit je hoofd’ dienen van te voren een ingevulde kwartierstaat in, zodat de gegevens na het invullen te controleren zijn. Zij vullen de gegevens op een blanco kwartierstaat in, die uitgedeeld wordt in het archief. Er mogen geen hulpmiddelen bij gebruikt worden! Kinderen mogen deelnemen samen met een ouder. Een deskundige jury beoordeelt de inzendingen.

In een kwartierstaat komen alleen de voorouders voor, dus alleen de ouders van de ouders en daar dan ook weer de ouders van. Geen ooms, tantes, neven en nichten! Een sierkwartierstaat is een mooi geïllustreerde versie daarvan. Speciaal voor Regionaal Archief Tilburg ontwierp Geertje Aalders, bekend van de tijdschriften Flow en 101Woonideeën, een sierkwartierstaat. Deze wordt uitgewerkt als knipkunst, een creatief karwei waarvoor veel geduld nodig is. Op de foto is een voorbeeld te zien. Het knipkunstwerk dat voor Regionaal Archief Tilburg wordt gemaakt, wordt gefotografeerd en als mooie afdruk geleverd op stevig papier. Het eindresultaat is ca. 60 bij 85 cm groot en een mooi cadeau om voor de kerst, een huwelijk, geboorte of familiefeest te schenken.

Een jaar lang waren er activiteiten rondom het thema 200 jaar Burgerlijke Stand. Onze medewerker Theo van Herwijnen blogde wekelijks over opmerkelijke zaken in de Burgerlijke Stand en dit werden al snel de populairste artikelen op ons blog. In de entreehal van het archief lagen origenele voorbeelden van boeken met gegevens uit de Burgerlijke Stand. Om de drie maanden werd dit gewisseld om de oude en unieke boeken niet teveel bloot te stellen aan daglicht. Op educatief gebied werd de website allemaaloppapier.nl ontwikkeld, waarbij archieven uit alle provincies samenwerkten. Scholen kunnen dit materiaal gebruiken om de Burgerlijke Stand uit te leggen aan leerlingen.

Wij zijn trots op onze vrijwilligers.

2011-12-01T21:09:00.010+01:00

Het is zo makkelijk, je typt een naam in en voilá, de gegevens rollen over het scherm.
Heeft u er ooit bij stil gestaan hoe het komt dat wij over zo'n goed gevulde database beschikken? Ons geheime wapen, onze stille kracht: Vrijwilligers.
Ruim 40 personen werken achter de schermen. Ze ondersteunen het archief bij het ontsluiten van de collectie.
Monnikenwerk is het vaak, akte na akte, register na register. Het lezen van allerlei soorten handschriften, foto's ompakken maar ook het verwijderen van nietjes, paperclips en dergelijke.

Vandaag was de jaarlijkse Vrijwilligersbijeenkomst. Een moment om het afgelopen jaar door te nemen en samen vooruit te blikken op het komende jaar. Met sprekers uit alle gelederen was de middag goed gevuld.
Als laatste onderdeel stond het afscheid van Jim van Nieuwenhuijzen als coördinator Vrijwilligers op het program. Ruim vier jaar heeft Jim deze taak met verve vervuld.
Nu komt er meer tijd vrij voor hem om aan het beheer van de fotocollectie te werken.

Jim van Nieuwenhuijzen en Ans Holman
(foto Marlies Verhoosel)

In de afgelopen maanden ben ik door mijn collega Jim beetje bij beetje ingewerkt om zijn taak als coördinator over te nemen. Het viel samen met de introductie van ons nieuwe database systeem. Petje af voor zowel Jim als voor onze vrijwilligers. Met een engelengeduld en een vastberadenheid is ze gelukt om het systeem te "temmen"
Ik ben trots dat ik met deze groep enthousiaste mensen mag gaan werken. Ik zie het zeker als doel om eraan verder te werken om de grote variatie aan talenten die we in huis hebben nog beter te benutten.

En natuurlijk was er ook tijd voor informeel "navergaderen"
(foto Marlies Verhoosel)

Heeft u ook interesse in vrijwilligerswerk bij Regionaal Archief Tilburg, lees dan hier verder.

Deelnemers Charterbank Oisterwijk gezocht

2011-12-01T16:57:00.001+01:00

Regionaal Archief Tilburg beheert met trots een verzameling Oisterwijkse charters van de Middeleeuwen tot de achttiende eeuw. Bijzonder materiaal! Charters spreken tot de verbeelding door het mooie handschrift, het zegel en het broze perkament. Deze documenten zijn echter vrij onbekend bij het publiek en bij onderzoekers. Tijd om dat te veranderen en ze onder de aandacht te brengen.

Wat zijn charters?
Charters werden van de Middeleeuwen tot in de achttiende eeuw gebruikt om officiële berichten mee te verkondigen. Het zijn handgeschreven documenten, op perkament, vaak met een zegel van rode of groene was eraan vastgemaakt. In een charter staat bijvoorbeeld dat de vorst een bepaald privilege verleent, of dat een stuk grond aan de armen gegeven wordt.

Het Charter-project
In januari 2012 start Regionaal Archief Tilburg met een onderzoeksproject rondom om een verzameling charters uit de huidige gemeente Oisterwijk. Eerder rondde Regionaal Archief Tilburg al de charterbank van Geertruidenberg en Raamsdonk af. Onderzoekers die zich als vrijwilliger hadden gemeld ‘vertaalden’ de teksten van 189 charters. Door de oude schrijfwijze zijn veel charters moeilijk te lezen. De bedoeling is dat elke charter getranscribeerd wordt: omgezet van oud schrift naar hedendaags schrift. Na invoer in een databank zijn de teksten voor iedereen te lezen. Op deze manier komt voorheen ontoegankelijk en onbekend bronnenmateriaal beschikbaar voor een veel groter publiek en kan er ook een stuk -tot nu toe- onbekende lokale geschiedenis ontsloten worden. De charterbank sluit hiermee naadloos aan bij de filosofie van Regionaal Archief Tilburg: het ontsluiten en gebruiken van digitale bronnen door bezoekers.

Charterbank van Oisterwijk
In totaal gaat het om 226 charters uit Oisterwijk, Moergestel en Heukelom. Daar zitten ook hele speciale bij! Kleine en grote, sommige niet meer dan een driehoekig stukje perkament, anderen geheel volgeschreven met vele zegels eraan. De inhoud varieert van akten van mandement, testamenten, beloften van betaling van een jaarlijkse rente, overdrachtsakten en akten van de raad en leenhof van Brabant.
Regionaal Archief Tilburg heeft alle charters van Oisterwijk geïnventariseerd, gerestaureerd, geconserveerd en gedigitaliseerd. Nu nog de vrijwilligers vinden die de teksten transcriberen! Bent u geïnteresseerd in de geschiedenis van Oisterwijk en vindt u het leuk om te puzzelen met oud schrift, meldt u zich dan aan als vrijwilliger voor de Charterbank van Oisterwijk. Dat kan via info@regionaalarchieftilburg.nl ter attentie van Astrid de Beer. Het werk voor de Charterbank van Oisterwijk gaat op zaterdag 14 januari 2012 van start en duurt tot eind 2012.

Op deze manier draagt Regionaal Archief Tilburg, als bewaarplaats van het papieren en perkamenten erfgoed van Oisterwijk, een steentje bij aan het bijzondere jubileum van 800 jaar stadsrechten in Oisterwijk.

Extra informatie
Aanmelden tot uiterlijk 31 december 2011 via info@regionaalarchieftilburg.nl
Start project: 14 januari 2011 in Regionaal Archief Tilburg
Projectleiding: Astrid de Beer
Einde project: najaar 2012
Meer informatie

Oude bouwvergunningen uit Dongen en 's Gravenmoer

2011-11-28T15:15:00.003+01:00

Wilt u uw huis gaan verbouwen of misschien wel een nieuw huis bouwen, dan dient u een bouwvergunning aan te vragen. Dat is al zo sinds dat verplicht werd gesteld met de Woningwet uit 1901, nu meer dan zo'n honderd jaar geleden geïntroduceerd. De Woningwet was niet alleen bedoeld om tot een betere kwaliteit van de woningen te komen maar ook om de gezondheid van de bewoners te bevorderen.

Sinds 1901 is er veel veranderd. Een bouwvergunning aanvragen kan vanaf oktober 2010 redelijk eenvoudig via het landelijke loket op www.omgevingsvergunning.nl. Heel het proces is digitaal ingericht. De gemeente ontvangt automatisch uw digitaal ingediende plannen. De bouwvergunning wordt ook niet meer zo genoemd, het is tot de naam omgevingsvergunning omgedoopt. Voor die tijd ging u langs bij het gemeentehuis waar u woonde en diende een bouwvergunning in.

De gemeente Dongen heeft de 'oude' bouwvergunningen van Dongen en 's Gravenmoer tot 1980 onlangs ondergebracht in het Tilburgse archief. Dat betekent als u een oude bouwtekening wil inzien of een kopie daarvan wil hebben, u bij het Archief in Tilburg langs kan gaan en niet meer bij het Gemeentehuis aan de Hoge Ham.

De bouwvergunningen bieden u een unieke kans om historisch onderzoek te doen, naar uw eigen huis bijvoorbeeld. Maar er zijn talloze andere mogelijkheden, de schoenindustrie in Dongen waar was die precies gevestigd en hoe zagen de fabrieken eruit ? En welke clubgebouwen hadden de sportverenigingen ? Ook de bouwvergunningen van 's Gravenmoer, waar de industrialisering veel minder invloed had, vormen een unieke archiefbron.

Zelfs met de toegangen op de bouwvergunningen alleen kunt u al een zekere bewonersgeschiedenis per perceel opstellen. U vindt deze op de website van het Regionaal Archief Tilburg onder de tab 'Archieven & Inventarissen'. En wilt u uw onderzoek combineren met een onderzoek in de plaatselijke krant, ook dat is mogelijk. Het Weekblad van Dongen van 1922 tot 1976 is ook beschikbaar.

Nog een nieuwsfeit, met de overdracht kwamen ook wat meer recente en openbare registers van de Burgerlijke Stand van Dongen en 's Gravenmoer naar Tilburg toe. Deze registers worden komende tijd gedigitaliseerd en de scans worden in de database genealogie opgenomen. Dat duurt wel even voordat zo ver is, maar u kent het spreekwoord: Wat in het vat zit verzuurt niet !

bigamie te Oosterhout

2011-11-26T17:10:00.001+01:00

Het gebeurt niet zo vaak, dat één man op dezelfde dag in dezelfde gemeente trouwt met twee verschillende vrouwen, sterker nog, dat is verboden. En toch is dat gebeurd in 1900 te Oosterhout. Op 29 november 1900 trouwden te Oosterhout: Jan Kornelis Verweij en Johanna Anderson:

Op dezelfde dag trouwde dezelfde Jan Kornelis Verweij met Emilinda Seraphina Maria Pieters:

Twee zaken vallen op bij de eerste huwelijksakte: Onder de akte prijkt de handtekening van P. Vissers, die verder in de gehele akte niet wordt genoemd. De kantmelding vermeldt, dat de naam van de bruidegom in de akte verkeerd is vermeld en dient te luiden: Pieter Vissers. Het opmerkelijke is dat de kantmelding pas in 1940 is geplaatst. Op papier is Jan Kornelis Verweij dus bijna 40 jaar gehuwd geweest met twee vrouwen. Waarom de correctie zo lang na het huwelijk heeft plaatsgevonden, is mij een raadsel. Wellicht heeft het iets te maken met het overlijden te Breda op 12 november 1939 van Pieter Vissers, echtgenoot van Johanna Anderson.

Nieuw boek over Oisterwijkse natuur en toerisme

2011-11-23T21:35:00.000+01:00

Op dinsdagmiddag 22 november presenteerde Stichting Kwartier van Oisterwijk hun nieuwe boek over Oisterwijk getiteld: 'Ge wordt geïnviteerd naar Oisterwijk te komen'. Geschiedenis van natuur en toerisme in Oisterwijk.
Dit boek is deel 4 van de Oisterwijkse Historische Reeks. Het project startte in 1997 en heeft door allerlei oorzaken lang geduurd. Maar nu ligt er een kloek boek, in full colour uitgegeven. Het is een prachtige uitgave geworden.
Een team van schrijvers, onder eindredactie van Theo Cuijpers, heeft in al die jaren stukje bij beetje de geschiedenis van het toerisme in Oisterwijk op papier gesteld. Daarvoor was veel archiefonderzoek nodig. Het archief van Natuurmonumenten is daarvoor vele maanden verhuist van Stadsarchief Amsterdam naar Regionaal Archief Tilburg. Dat was voor de onderzoekers natuurlijk veel makkelijker bereikbaar om de vele archiefstukken door te nemen en relevante informatie over te nemen.

Het eerste exemplaar werd uitgereikt aan burgemeester Hans Janssen die in zijn dankwoord nog eens memoreerde dat natuur en Oisterwijk een sterk verbond hebben en in het verleden ook hadden. De welvaart van het dorp is voor een belangrijk deel te danken aan de toeristische waarde van de bossen en vennen. Het toerisme in Oisterwijk gaat terug tot het midden van de 19de eeuw. De schaal waarop er toen werd gerecreëerd was natuurlijk een stuk kleiner dan heden ten dage. De groei van het recreatief gebruik van de bossen en vennen, de strijd om het grondgebruik tussen landbouw, stedebouw en natuurmonumenten, al deze aspecten komen aan bod in dit boek.

Theo Cuijpers nam afscheid van het schrijversteam dat verder bestond uit Wim de Bakker, Frans Kapteijns, Louis Nouws, Ad van den Oord en Lambert Winkelmolen. In zijn afscheidswoord schetste Theo uitgebreid de lange wordingsgeschiedenis van het boek. Hij roemde de Oisterwijkse natuur en beschouwde dat als het meest onderscheidende element van Oisterwijk als gemeente.

Het is een prachtig geïllustreerd boek geworden met een mooie balans tussen authentieke, meestal zwart-wit, foto's en recentere kleurenfoto's. Regionaal Archief Tilburg heeft ook enkele foto's uit zijn collectie bijgedragen aan dit boek. De uitgave bevat ook een dvd met een aantal historische toeristische plattegronden van Oisterwijk en een paar films over de natuurgebieden waarvan er ook een uit de collectie van het archief komt.

Het boek is o.a. te verkrijgen via de webstie van Stichting Kwartier van Oisterwijk.

Geen chat op 24 november.

2011-11-22T14:19:00.004+01:00

Wegens omstandigheden kan de chatavond die gepland staat op donderdag 24 november niet door gaan. U kan ons deze dinsdag- en woensdagavond wel bereiken tussen 19.00 en 22.00.

Goed nieuws: op 5 december zal de chat gewoon door gaan, dus u kan met al uw vragen op Sinterklaas-avond bij ons terecht!

Achternaam van kinderen van ongehuwde moeders (7 en slot)

2011-11-19T17:10:00.001+01:00

In zes afleveringen zijn de verschillende vormen van naamgeving bij kinderen van ongehuwde moeders behandeld. In deze laatste aflevering wordt verteld, hoe de ambtenaar van de burgerlijke stand had moeten handelen: Als slechts de achternaam van de vader in de geboorteakte van het kind wordt vermeld, krijgt het kind de achternaam van de moeder. Dat kan echter alleen met tussenkomst van de Rechtbank van Eerste Aanleg cq. Arrondissements-rechtbank. Tot op heden zijn slechts de twee nu volgende voorbeelden bekend, waarbij dat gebeurd is.

Het eerste geval speelt zich af in Alphen en Riel. Op 9 mei 1821 werd aldaar geboren: Cornelus Pijnenborg, zoon van Maria Baaten. Maria Baaten trouwde twee keer, maar in geen van beide gevallen met een meneer Pijnenborg. De eerste keer trouwde zij, onbekend waar en wanneer, met Jan Francus Raes, overleden Brussel 24 februari 1838. Haar tweede huwelijk, met Guillielmus de Bont, vond plaats te Alphen en Riel op 13 november 1850. Geen van haar beide echtgenoten heeft haar voorechtelijke zoon erkend. In 1860 dienen Cornelus Baaten en zijn moeder Maria Baaten, echtgenote van Guilliam de Bont, beiden wonende te Alphen bij de rechtbank een verzoek tot naamswijziging in. Cornelis is een natuurlijke zoon van voornoemde Maria Baaten, geboren 10 mei 1821 (lees 9 mei). De geboorteaangifte van Cornelus is indertijd door zijn grootvader Adriaan Baaten gedaan, en Cornelus verklaart steeds bij zijn moeder en grootvader te hebben gewoond en door hen te zijn opgevoed. Hij heeft steeds de achternaam Baaten gevoerd. De rechtbank is het met hem eens. In 1860 wordt bij vonnis van de arrondissementsrechtbank van Breda de achternaam van Cornelus gewijzigd van Pijnenborg in Baaten, zoals blijkt uit de kantmelding bij de geboorteakte:

Het vonnis is ingeschreven in het geboorteregister van Alphen en Riel van 1860 tussen akten 6 en 7:

Cornelus Baaten trouwt te Alphen en Riel op 7 februari 1863 met Petronella Schellekens:

Het tweede geval speelt zich af in Oosterhout. Op 22 januari 1811 wordt aldaar geboren: Henriëtte Delie, dochter van Ester van Steenhoven. Moeder Ester trouwt te Oosterhout op 17 augustus 1817 met Antonij Kop. Hij erkent het voorechtelijk kind van zijn echtgenote niet.

Henriëtte dient in 1834 bij de rechtbank een verzoek tot naamswijziging in. Zij is een natuurlijke dochter van Ester van Steenhoven, maar in haar geboorteakte wordt zij abusievelijk Delie genoemd. De rechtbank gaat accoord met de naamswijziging. Henriëtte's achternaam Delie wordt bij vonnis van de Rechtbank van Eerste Aanleg te Breda in 1834 gewijzigd in van Steenhoven, zoals blijkt uit de kantmelding bij haar geboorteakte:

Genoemd vonnis is ingeschreven in het geboorteregister van Oosterhout van 1834 na akte 256:

Henriëtte van Steenhoven trouwde op 18 september 1834 te Oosterhout met Adriaan van Gils:

In memoriam: Barend-Jan van Spaendonck (1924-2011)

2011-11-18T14:41:00.011+01:00

Met verslagenheid is kennis genomen van het bericht dat Barend-Jan van Spaendonck als gevolg van een tragisch ongeval onverwacht is overleden.

Barend Jan van Spaendonck werd op 16 augustus 1924 geboren als eerste kind van mr. dr. Barend J.M. van Spaendonck (1896-1967) en Ria M.Ph. Taminiau (1902-1938). Na zijn rechtenstudie aan de Katholieke Universiteit Nijmegen was hij werkzaam bij de stichting Bureau Van Spaendonck en vervulde diverse bestuursfuncties in Tilburg. Op de foto staat hij in het midden tussen burgemeester Letschert en sportvrouw Irene de Kok.

Van Spaendonck was een goede bekende van het Regionaal Archief Tilburg. Samen met zijn broer Geert vormde hij de motor achter de Stichting Joannes Antonius van Spaendonck, eigenaar van het familiearchief. Na jarenlang verzamelen werd het archief in 2010 in overleg van de familie opnieuw geordend om het nog beter toegankelijk te krijgen.

Op redelijk gevorderde leeftijd besloot hij te gaan promoveren bij prof. dr. H.F.J.M. van den Eerenbeemt. De titel van het proefschrift luidde 'In de wol geverfd: de Tilburgse wollenstoffenindustrie vanuit de optiek van een lokale ondernemersvereniging (1896-1940)'. Gedegen archiefonderzoek vormde de basis. Naast zijn passie voor het familiearchief publiceerde hij met name op het gebied van genealogie en leden van de familie Van Spaendock. Zo publiceerde hij in 2007 de bekende genealogie. Publicaties volgden over de bekende bloemschilder Gerard van Spaendonck en het bedrijf van André van Spaendonck (Spandon).

Afgelopen maandag zouden we de actuele stand over het archief nog eens doornemen, het heeft niet meer zo mogen zijn.

10 Facebook-weetjes

2011-11-17T14:46:00.007+01:00

Regionaal Archief Tilburg zit al sinds maart op Facebook. Tijd om een tiental weetjes rondom dit fenomeen te verspreiden!

Wist u dat...

1)...er in totaal 642.613.700 Facebook-gebruikers wereldwijd zijn?

2)...Facebook in 2004 is ontwikkeld door de Harvard student Mark Zuckerberg en dat deze 27 jarige ondernemer inmiddels bijna 14 miljard waard is?

3)...het archief iedere werkdag actief is op Facebook?

4)...er wereldwijd iedere 20 minuten 2.700.000 nieuwe berichtjes worden geplaatst?

5)...het archief op dit moment al 1072 Facebook-vrienden heeft?

6)...de geplaatste foto's uit onze collectie een grote hit zijn op Facebook?

7)...77% van de gebruikers minstens een keer per week op zijn of haar eigen pagina kijkt?

8)...medewerker Jaël degene is die de Facebook-pagina van het archief invult en bijhoudt?

9)...er zich tot nu toe gemiddeld iedere week 29 nieuwe vrienden bij onze pagina aanmelden?

10)...het aanmaken van een Facebook-pagina voor iedereen mogelijk en geheel gratis is?

Wij nodigen dus iedereen uit om zich bij ons aan te melden!

Archief Noud Heerkens naar Regionaal Archief Tilburg

2011-11-17T09:42:00.001+01:00

Een verrijking voor de architectuur in Tilburg.
Zeventig jaar lang werkte Noud Heerkens als architect. Hij overleed in 2009 en liet een enorm oeuvre na van ruim vierduizend projecten in Brabant. De familie Heerkens heeft besloten een selectie van dit bijzondere archief over te dragen aan Regionaal Archief Tilburg. Op donderdag 24 november is de overdracht een feit en krijgt de papieren nalatenschap van Heerkens een nieuw onderkomen.

Architect Noud Heerkens bouwde en verbouwde duizenden woningen, boerderijen, bedrijfspanden, zorginstellingen en scholen in Tilburg en wijde omgeving. Heerkens was een architect die de mens centraal zette in zijn ontwerpen. In het archief wat aan het Regionaal Archief Tilburg wordt overgedragen neemt de sociale woningbouw dan ook een prominente plaats in. Een paar bekende gebouwen van Heerkens zijn de Andreasschool (destijds St. Pascalisschool) aan het Lourdesplein, woningen aan de Ringbaan Oost en Veldhovenring, het voormalig tehuis voor dak- en thuislozen ‘De Klinkert’ en basisscholen in de wijken het Wandelbos en´t Zand.

Heerkens volgde de Ambachtsschool en de Academie voor Beeldende en Bouwende Kunsten in Tilburg. In 1933 zette hij als 18-jarige zijn eerste ontwerp op papier voor woningen aan het Columbusplein in Tilburg. In de jaren voor de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde de aannemerij Heerkens van Bavel eigen woningen waar Noud Heerkens de ontwerpen voor maakte. Direct na de oorlog begon de periode van de wederopbouw. Het was de tijd waarin Heerkens zowel binnen als buiten Brabant honderden standaardwoningen bouwde. Een eenvoudige koopwoning die voldeed aan alle eisen van het moderne wonen maar toch betaalbaar was. Uit deze tijd dateren ook zijn vele landarbeiderswoningen en wederopbouwboerderijen.

Heerkens was niet alleen actief als architect. Hij had ook een grote maatschappelijke betrokkenheid. Met veel energie en enthousiasme zette hij zich in voor diverse verenigingen zoals de verkennerij, de Vincentiusvereniging en de Monumentencommissie. Op latere leeftijd was hij actief lid van de BNA (Bond van Nederlandse Architecten). Hij was één van de eerste leden in de Wijkraad Binnenstad en toonde zich fel voorstander van het behoud van de Broekhovense kerk. Heerkens zag het belang van de relatie tussen nieuwbouw en de bestaande omgeving. Hij luisterde naar mensen, hield stadsontwikkelingen in de gaten en klom in de pen als hij vond dat het beter, menselijker kon.

Zowel op politiek, sociaal, architectonisch als bouwkundig gebied had Heerkens een grote interesse en toonde zich gevoelig voor nieuwe ontwikkelingen. Hij bewaarde en archiveerde veel, rangschikte documenten, artikelen, interviews en knipsels. Voorvoelde hij dat zijn werk in de toekomst van waarde zou zijn?

Bij zijn dood besloeg het archief meer dan 120 meter aan documenten, bouwtekeningen, verslagen, boekjes, mappen en plannen. De familie was in eerste instantie verwonderd over de veelheid en diversiteit. Om een goed oordeel te krijgen over de waarde van het archief, werden deskundigen uit verschillende disciplines geraadpleegd. Een kunsthistoricus, een oud-archivaris, een architect en mensen uit de beeldende en monumentale kunst bogen zich over het archief.

Zij constateerden dat het archief een periode van 70 jaar bestreek en maatschappelijke ontwikkelingen in de 20e eeuw nauwgezet weerspiegelt zoals de crisis, wederopbouw en toegenomen welvaart. Maar ook specifieke ontwikkelingen zoals die binnen de stedenbouw, de ruimtelijke ordening en innovaties in de bouwpraktijk zijn goed zichtbaar in het archief. Zij kwamen tot de conclusie dat de cultuurhistorische waarde ervan groot is.
Na het eerste contact met de gemeentearchivaris en Regionaal Archief Tilburg zette de familie Heerkens zich aan de taak om het archief klaar te maken voor de overdracht. Er werden selecties gemaakt en gedetailleerde inventarissen geschreven. De overdracht aan Regionaal Archief Tilburg bedraagt 15 meter aan archiefmateriaal. Hierin zitten uiteraard vele bouwtekeningen, maar ook het persoonlijk archief, wat een weerslag geeft van Heerkens’ maatschappelijke betrokkenheid.

Na twee jaar samenwerking is de overdracht op 24 november 2011als een slotakkoord voor de familie Heerkens. Voor het archief met de vele onderzoekers is dit het begin van het ontdekken van een schat aan informatie.

De inventaris van het archief Heerkens is vanaf 24 november te vinden via de databank op www.regionaalarchieftilburg.nl.

Bekijk hier meer foto´s
Foto´s van Monica Vanhercke, behalve portret Noud Heerkens, die is gemaakt door Gemma van Linden.

Het verhaal over architect Leo Goyaerts nader verteld.

2011-11-15T14:59:00.002+01:00

Architect Leo Goyaerts, ook wel als Goijaerts of Goyarts gespeld, werd geboren in Tilburg op 11 oktober 1852 als zoon van timmerman en bouwmeester Johannes Franciscus en Anna Maria Mennen.
Zijn beroep was architect. Met zijn vrouw Maria Vermeulen (1851-1927) woonde hij in de Zomerstraat 44. Hij was ook politiek actief. Vanaf 1891 was hij gemeenteraadslid van Tilburg en van 1894-1918 wethouder. Wegens gezondheidsklachten nam hij ontslag en overleed op 19 juni 1918.

Op de kleine afbeelding zien we de inwijding van de Mariaschool in 1912, die naar zijn ontwerp werd gebouwd in de Hoogvensestraat en in 1992 werd gesloopt.
Ook buiten Tilburg werd er op grond van zijn ontwerpen gebouwd zoals het St. Ursula klooster in Boxtel aan de Baroniestraat; Hij nam daar ook de leiding tijdens de bouw. Een ander klooster waar hij zijn medewerking aan verleende was het Moederhuis van de zusters van Liefde aan de Oudedijk in Tilburg.

Als architect ontwierp hij ook veel huizen met name voor de lokale elite, aan de Korvelseweg 162-168 bijvoorbeeld met art nouveau elementen.

Waarom al die plotselinge aandacht voor deze Tilburgse architect ?

Uit Engeland kregen we een pakketje toegestuurd. Hierin bevonden zich diverse persoonlijke archiefstukken van Leo Goijaerts. Door de papieren komen we te weten dat Leo op het internaten in St. Oedenrode en Sittard heeft gezeten en daarna de opleiding bouwkundig tekenen aan het Tilburgse Tekeninstituut heeft gevolgd. Heel ontroerend is de eerste brief van Leo aan zijn ouders met de aanhef 'lieve ouders'. Met zijn vrouw onderneemt hij in het voorjaar van 1881 een reis naar Parijs. Ook enkele brieven is bewaard gebleven. Zo vraagt de bisschop zijn advies over de restauratie van de kerk in Grave in 1885.

Het archief vormt een mooi voorbeeld hoe documenten het verhaal van een leven kunnen vertellen. Het archief is geregistreerd onder nummer 1491.

Dit verzin je niet

2011-11-12T17:50:00.000+01:00

Het kwam vroeger nogal eens voor, dat twee gelijknamige broers of zusters beiden in leven bleven en trouwden. Uniek is het, lijkt mij, dat twee gelijknamige zusters, in verschillende plaatsen geboren, op dezelfde dag in dezelfde gemeente gingen trouwen. En dat deed zich voor in Loon op Zand in 1815.

Op 6 april 1815 trouwden te Loon op Zand Gerardus van Dal en Johanna Snoeren, gedoopt Loon op Zand 7 februari 1785, dochter van Cornelis Snoeren en Anna Bakkeren:

Deze Johanna Snoeren overleed op 10 februari 1840 te Loon op Zand als echtgenote van Gerardus van Dal:

Een jongere zus van Johanna, eveneens Johanna geheten, trouwde ook op 6 april 1815 te Loon op Zand, met Martinus Stockermans. Zij is op 2 januari 1787 te Udenhout gedoopt, dochter van Cornelis Snoeren en Anna Bakkeren:

Deze Johanna, zullen we haar maar Johanna junior noemen, overleed op 19 oktober 1835 te Tilburg als echtgenote van Martinus Stockermans:

Nieuwe boeken (november)

2011-11-11T10:19:00.000+01:00

Beroepsnamenboek : beroepsaanduidingen voor 1900 in Nederland en België / J.B. Glasbergen. - Amsterdam : Veen, 2004.

Bewoningssporen uit de Vroege IJzertijd op de Loosche Akkers bij Hilvarenbeek / Sander Hakvoort ; red. H.A. Hiddink. - Amsterdam : Archeologisch Centrum Vrije Universiteit, 2004. - 26 p. : ill. ; 30 cm. - (Zuidnederlandse archeologische rapporten ; 16)

Jubileumboek Tilburg Road Runners 1985 - 2010 / Red. Henk Beijens, Jan Beunen, Jan Wijnans. - [s.l.] : [s.n.], 2011. Omslagtitel: 25 jaar Tilburg Road Runners : 'Een vereniging die loopt'

Cityring Tilburg : lange lijnen en rustige ritmes / Gemeente Tilburg. - Tilburg : Gemeente Tilburg, 2011.
Meer informatie over de Cityring

De moord op Marietje Kessels : waarom de ouders moesten zwijgen / Godelieve Kessels ; met een kerkhistorisch essay door Peter J.A. Nissen. - [Utrecht] : Nieuwland, 2011.

> item NOS journaal over het boek en de moord

Geertruidenberg : een wandeling door de tijd! / Bas Zijlmans. - Geertruidenberg : Verse Hoeven, 2010.

2011-11-08T14:42:00.000+01:00

Kermisplaatjes

Als u in Beeldonline gaat zoeken naar foto uit de jaren na ongeveer 1995, zal het u opvallen dat er relatief weinig foto’s uit die periode te vinden zijn. Voor een belangrijk deel ligt dat aan de omslag van analoge naar digitale fotografie. Er worden sindsdien wel veel, heel veel (te veel?) foto’s gemaakt, maar ze worden digitaal opgeslagen op computers, cd’s, USB-sticks, enzovoort en blijven daar veelal. Het archief bereiken ze niet meer zo gemakkelijk. Met het project “Kermisplaatjes voor later” wilden we onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om die digitale foto’s te verzamelen, te beheren en ter beschikking te stellen. Het gebruik van de digitale schoenendoos Flickr en een bij uitstek Tilburgs onderwerp als “De Tilburgse Kermis” leken daarvoor uitermate geschikt.

Binnen de Flickr-pagina van het archief werd in het voorjaar een groep “Kermisplaatjes voor later” aangemaakt. Hierin werden eerst foto’s uit de eigen collectie onder gebracht. Om ‘de wereld’ op de hoogte te brengen van dit project en zo mogelijk te enthousiasmeren mee te doen, werd hierover getwitterd en ook op Facebook werd er aandacht aan besteed. Omdat Flickr nu actief gebruikt werd, moest er ook flink worden geëxperimenteerd met de mogelijkheden die Flickr daarvoor biedt: contacten leggen, uitnodigen, foto’s toevoegen aan een groep, taggen, mailen, etc. Mensen en groepen die al eerder foto’s plaatsten zijn gevraagd mee te doen. Het is werkelijk ongelooflijk hoeveel prachtige foto’s er op Flickr staan! Op deze manier probeerden we een community te bouwen. Telkens reageren, actief blijven, complimentjes uitdelen, vragen mee te doen. De rechtstreekse uitnodigingen hebben een aantal enthousiaste reacties opgeleverd, die helaas niet altijd gepaard gingen met het plaatsen van foto’s. Ook waren er enkele “spontane” aanmeldingen door de tijd heen. Uiteindelijk is de teller blijven steken op 32 “members” en op 382 foto’s. Hiervan moeten we de 60 foto’s uit de eigen collectie afhalen, maar dat brengt de “opbrengst” op 322 foto’s: niet gek voor zo’n project en veel meer dan we tot nu toe binnen kregen via de oude weg. Uitschieters zijn de hilarische reeks van ‘Maancafé’ (mannen met rijwielen tussen de benen) en ‘Leica in Tilburg’ die prachtige foto’s toevoegde van kermisbezoekers in alle maten, kleuren en soorten.

Tot zover het verzamelen. Hoe nu verder? De volgende stap is een keuze te maken uit de ruim 300 foto’s. Uiteindelijk zullen we zo’n 50 tot 70 overhouden die we graag willen bewaren: foto’s die typerend zijn voor Tilburg, de Tilburgse kermis. Deze foto’s gaan we digitaal opslaan, buiten Flickr, in het e-depot van het archief. Een archief is niet alleen maar een opslagplaats: archieven, documenten zijn openbaar en door iedereen te raadplegen. Met de fotografen wordt nu contact opgenomen om ervoor te zorgen dat de bewaarde foto’s ook in de toekomst, zonder de belasting van copyrights, te raadplegen zijn en te ‘gebruiken’ zijn voor niet-commerciële doelen. De geselecteerde foto’s worden opgenomen in BeeldOnline en zo zal deze leemte in de fotocollectie worden gevuld.

Met de ervaringen die we hebben opgedaan gaan we volgend jaar verder experimenteren: ander onderwerp, misschien ander medium. Wat het precies gaat worden? Dat zijn we nog niet helemaal uit… We houden u op de hoogte.

Komt u 's avonds met ons kletsen?

2011-11-08T12:17:00.006+01:00

Sinds mei 2011 biedt Regionaal Archief Tilburg een nieuwe vorm van dienstverlening: de chat! Naast een werkelijk bezoekje aan het archief, een email versturen of een telefoontje plegen, kan u tegenwoordig ook rechtstreeks via onze website met ons praten. Iedere maandag- tot en met donderdagavond, tussen 19.00 en 22.00 is een van onze medewerkers beschikbaar om al uw vragen te beantwoorden.
In de maanden mei en juni zijn wij overdag online geweest, maar om onze bereikbaarheid te vergroten zijn we sinds juli in de avonduren online.

In de afgelopen maanden zijn er al redelijk wat bezoekers komen kijken op de chat. Vragen die gesteld werden gingen onder andere over genealogie, foto's uit onze collectie, uitleg over de website of de aanwezigheid van bepaalde archiefstukken. Zowel chats van een uur als chats van 5 minuten hebben de revue gepasseerd.

Dus als u 's avonds met een vraag voor ons zit; open onze website en stel 'm meteen!

Bruid en bruidegom met de langste namen

2011-11-05T16:40:00.000+01:00

De bruid met de langste naam is, voor zover valt na te gaan, jonkvrouwe Margaretha Ernestine Louise Bieude de Girard de Mielet van Coehoorn. Zij trouwde op 7 september 1916 te Made en Drimmelen met Hendrik Willem Heijman:

Zij ondertekent de akte als MdeGdeMiCoehoorn.

De bruidegom met de langste naam is waarschijnlijk Gemme Onuphrius Tjalling Burmania thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg. Hij trouwde op 5 januari 1844 te Oosterhout met Henrica de Hoogh:

De bruidegom ondertekent de akte met Schwartzenberg, opmerkelijk genoeg zonder voorletter.

Win een sierkwartierstaat van Geertje Aalders

2011-11-04T15:58:00.000+01:00

Uw voorouders in een lijstje en bewaren, heel goed bewaren

Hoe ver komt u bij het opnoemen van uw voorouders? Twee generaties? Drie misschien? Veel mensen gaan op zoek naar hun voorouders, stamboomonderzoek is ‘in’. En het hoeft helemaal niet zo moeilijk te zijn. Via internet komt u vaak al een heel eind. Regionaal Archief Tilburg stimuleert stamboomonderzoek. Niet alleen door alle aktes via internet beschikbaar te stellen, maar ook door het uitschrijven van een wedstrijd!

Ga op zoek naar uw voorouders
Van 10 november t/m 5 december 2011 kan iedereen meedoen aan de ‘Wedstrijd Kwartierstaat’. In een zogenaamde kwartierstaat gaat u vijf generaties voorouders invullen. Deze stuurt u naar ons op en één van onze experts controleert de gegevens. Om mee te doen moet de geboorteplaats van minimaal twee grootouders in het werkgebied van Regionaal Archief Tilburg zijn. Per voorouder geeft u zijn of haar naam, geboorte- en overlijdensdatum, geboorteplaats en huwelijksdatum.
Regionaal Archief Tilburg zorgt voor een ‘kladversie’ om de gevonden gegevens op te noteren. Deze is afgeleid van een lege kwartierstaat van het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG). Hierop kunt u vijf generaties invullen.
Kinderen worden ook uitgenodigd mee te doen. Samen met opa en oma komen zij vast een heel eind!
Deelnemers worden uitgenodigd om op zaterdag 10 december aanwezig te zijn in Regionaal Archief Tilburg. Onder de beste inzendingen worden dan tien prijzen verloot! Op deze manier sluit Regionaal Archief Tilburg 200 jaar Burgerlijke Stand feestelijk af.

Kwartierstaat van Geertje Aalders
De prijs is een prachtige prent van illustratrice Geertje Aalders. Zij is bekend van haar werk voor Flow-Magazine. Speciaal voor Regionaal Archief Tilburg maakt zij een kwartierstaat die een eyecatcher zal zijn in elke woonkamer en een dierbaar familiestuk. Een ideaal cadeau bij een huwelijk, geboorte of voor kerst. De gevonden gegevens van de wedstrijd kunt u daarmee mooi presenteren!

Stamboom of kwartierstaat
Er is verschil tussen een stamboom en een kwartierstaat. In een stamboom staan voorouders met alle broers en zussen, ooms en tantes erbij. In een kwartierstaat komen alleen de voorouders voor, dus alleen de ouders van de ouders en daar dan ook weer de ouders van. In onze wedstrijd houden we het op een kwartierstaat. We zijn dus alleen op zoek naar uw voorouders.

Speciaal voor de fanatiekelingen
Kunt u geen genoeg krijgen van het onderzoek naar voorouders, doe dan mee aan ‘Kwartierstaat uit je hoofd’. Op 10 december kunnen mensen meedoen aan uit het hoofd invullen van hun kwartierstaat zonder hulpmiddelen! Wie het verst komt, kan ook rekenen op de kwartierstaat van Geertje Aalders. Opgeven kan via mail onder vermelding van ‘Kwartierstaat uit je hoofd’. Het programma van 10 december wordt later bekend gemaakt, houd hiervoor de website in de gaten!

Insturen van uw ingevulde kwartierstaat kan naar

Regionaal Archief Tilburg
t.b.v. Wedstrijd Kwartierstaat
Postbus 4265
5004 JG Tilburg

Of per mail naar info@regionaalarchieftilburg.nl o.v.v. Wedstrijd Kwartierstaat.
Vergeet niet uw eigen contactgegevens te vermelden!

militieregisters online

2011-11-03T10:27:00.001+01:00

Vandaag wordt de website http://www.militieregisters.nl/ gelanceerd! De militieregisters van 16 archieven zijn gescand en online gezet zodat deze bron beschikbaar is voor een breed publiek. De scans zijn geïndiceerd door vrijwilligers van het project vele handen maken licht werk! Open archieven door crouwdsourcing, een initiatief van Stadsarchief Amsterdam.

De militieregisters uit het werkgebied van Regionaal Archief Tilburg zijn helaas niet te vinden via deze website, daarvoor blijft een bezoek aan het archief noodzakelijk. Maar de militieregisters van verschillende andere Brabantse archieven zoals het BHIC, Gemeentearchief Waalwijk, Stadsarchief 's-Hertogenbosch en Het Markiezenhof zijn wel online in te zien.

Koninklijke Lederfabriek Oisterwijk (KVL)

2011-11-01T12:00:00.001+01:00

In 2010 en 2011 was het complex van de Koninklijke Leder nog veelvuldig in het nieuws, vanwege de renovatie van het ketelhuis en de machinekamer.

Bijna honderd jaar geleden, op 27 oktober 1916 werd de Lederfabriek Oisterwijk opgericht door Chris van der Aa (1885-1941). Strategisch werd de fabriek vlak langs de spoorlijn gebouwd en in 1918 startte de productie. Vier jaar later in 1920 werd de Lederfabriek Oisterwijk overgenomen door het concern van de familie Adler & Oppenheimer, die lederfabrieken exploiteerden in diverse Europese landen. Het bedrijf was gespecialiseerd in vervaardiging van kalfsleer, na de oorlog is het productieproces omgebouwd naar de fabricage van rundleer. In 1932 ontving de Lederfabriek het predicaat Koninklijk. Het was een florerend bedrijf met een eigen voetbalclub. In de jaren zestig kwamen er ook arbeiders uit Griekenland werken.
Hagemeyer N.V. nam het bedrijf in 1966 over, in december 1970 gevolgd door de overname van de aandelen van de Koninklijke Chroomlederfabriek De Amstel in Waalwijk. Door samenvoeging van beide bedrijven is de Koninklijke Verenigde Leder ontstaan.
In 1973 werden de bedrijfsresultaten zo slecht dat er verlies werd geleden. De vestiging Waalwijk sloot, alleen die van Oisterwijk bleef open. De productie van lakleer werd afgestoten. Deze maatregelen waren niet afdoende. Het bedrijf had grote voorraden en boekte verlies op verlies. Het aantal personeelsleden slonk van 630 werknemers in 1970 tot de grote afslanking in 1990 tot 63.
Ondanks alle inzet werden de poorten van de KVL op 1 januari 2001 gesloten en het bedrijf in 2004 failliet verklaard. Als oorzaak werd door de laatste directeur P. Aben de lage lonen landen genoemd, maar ook de dure dollar en de stijging van de prijs van de ruwe huiden. De 35 werknemers werden ontslagen.

In juli 2011 werd ik benaderd door W. van Hooft van de Belastingdienst Eindhoven. Als gevolg van de afhandeling van het faillissement, had hij een restant van het archief van de Koninklijke Leder op zijn kantoor staan. Dit deel is nu ook opgenomen in het archief opdat het verhaal van de Leder blijvend verteld kan worden.

Onze bezoekers vooral op Facebook

2011-11-01T10:55:00.000+01:00

Facebook is van de nieuwe media veruit het meest populair onder onze websitebezoekers. In oktober polsten we via onze website het gebruik van verschillende nieuwe media. Ieder kon aangeven op welk van de sociale media hij of zij het meest actief is.

Van de 137 stemmen kozen 54 (39,4 %) voor Facebook. LinkedIn scoorde ook goed, 17 stemmen (12.9 %). Verrassend is dat Google+, toch redelijk nieuw, met 13 stemmen (9,5 %) op de derde plaats eindigde.
Dat Facebook het zo goed doet, stemt ons tevreden. Op onze Facebookpagina tellen we momenteel 1035 vrienden. De 1000ste vriend/-in kreeg onlangs een leuk cadeau.

In de poll voor november vragen we naar uw mening over onze vernieuwde website. In maart 2011 werd deze gelanceerd met een nieuw uiterlijk en een aantal nieuwe mogelijkheden. Bent u er tevreden over, of mist u nog iets? Laat het ons weten.

Twee bijzondere bruiloften

2011-10-29T17:00:00.002+02:00

Op 4 juni 1851 trouwden te Diessen de 43-jarige weduwnaar Jan Willem Wiertz met de 17-jarige Francisca Nauwens:

Het lijkt een normale huwelijksvoltrekking te zijn geweest, zij het dat er een groot leeftijdsverschil tussen bruidegom en bruid is. Toch hebben we hier te maken met een bijzonder huwelijk. Dat blijkt uit het geboorteregister van Diessen. Op 5 juni 1851 (één dag na het huwelijk) wordt te Diessen dochter Elisabeth geboren uit genoemd echtpaar:

Het had dus niet veel gescheeld of Elisabeth was in het gemeentehuis van Diessen geboren.
Een tweede bijzonder huwelijk had op 9 juni 1875 te 's Gravenmoer plaats: Toen trouwden Christoffel Melsen met Geerdina Blom. Normaal gesproken had dat huwelijk in het gemeentehuis plaats moeten vinden, maar deze keer vond het plaats ten huize van de bruid,
omdat de bruid niet in staat was zich naar het gemeentehuis te begeven. De reden blijkt als we de huwelijksakte helemaal lezen: de echtelieden erkennen bij hun huwelijk zoon Pieter Blom geboren 's Gravenmoer 7 juni 1875, twee dagen vóór het huwelijk! De bruid was dus niet in staat om naar het gemeentehuis te gaan, omdat ze in het kraambed lag van haar zoon Pieter!:

Er vallen nog twee zaken op aan de huwelijksakte: het eerste deel van de akte is door een andere persoon geschreven als het tweede gedeelte en het huwelijk vindt, omdat het buiten het gemeentehuis wordt gesloten, plaats ten overstaan van zes in plaats van vier getuigen.
In de marge van de geboorteakte van Pieter wordt melding gemaakt van de erkenning bij het huwelijk:

Pieter heeft dus slechts twee dagen Blom geheten, sinds 9 juni 1875 heette hij Melsen.

Bruiden en bruidegoms met zes voornamen

2011-10-22T17:15:00.001+02:00

Het aantal bruiden en bruidegoms met zes voornamen is zeldzaam binnen het werkgebied van Regionaal Archief Tilburg. Er zijn mij vijf bruiden en twee bruidegoms bekend.

In 1876 trouwde Elisabeth Theodora Joanna Jacoba Sara Hugoline van Beusekom met Hubertus Broers te Geertruidenberg:

Let op de handtekening van de bruid!

In 1905 trouwde Constantinus Antonie Petrus Josephus Gerardus Franciscus Nooijen met Elizabeth Helena André te Oosterhout:

Let op de handtekening van de bruidegom!

In 1888 trouwde Ferdinandina Johanna Isabella Henriëtte Maria Catharina Allardin met Cornelis Hendrikus Maria Willenborg te Tilburg:

In 1922 trouwde Petrus Henricus Johannes Josephus Fredericus Maria Kennis met Maria Joanna de Leuw te Tilburg:

De andere drie bruiden met zes voornamen zijn:

Emelie Louise Marie Anna Wilhelmina Josepha van Gorp, zij trouwde op 13 mei 1912 te Tilburg met Adrianus Andreas Wilhelmus van Delft.

Paula Maria Rosalia Josepha Cornelia Aloysia Brouwers, zij trouwde op 19 februari 1927 te Tilburg met Robert Rutger Beatus Janssen.

Charlotte Martina Mathilda Maria Antonia Cornelia Brouwers, zij trouwde op 3 juli 1911 te Tilburg met Caspar Maria Vincentius Joseph Houben.

Achternaam van kinderen van ongehuwde moeders (6)

2011-10-15T17:20:00.001+02:00

Deze keer het op één na laatste blog over kinderen van ongehuwde moeders.
Het eerste geval speelt zich af in Made en Drimmelen. Op 14 april 1815 wordt aldaar geboren: Pietronella den Ouden, dochter van Cornelia Jacobs:

De vader van Pietronella zal dus wel een meneer den Ouden zijn geweest. Pietronella overlijdt reeds op 25 december 1815 te Made en Drimmelen:

Merkwaardig is dat als vader in haar overlijdensakte Pieter den Ouden wordt vermeld, terwijl deze niet in de geboorteakte wordt genoemd.
Over deze Pieter den Ouden is verder niets bekend. Moeder Cornelia Jacobs trouwt op 26 november 1819 te Den Bommel met Jacobus de Laat en overlijdt reeds aldaar op 23 maart 1820.

Voor het tweede geval verplaatsen we ons naar Alphen en Riel. Aldaar wordt op 20 augustus 1814 geboren: Wilhelmina Bernaards, dochter van Maria Snellaers:

Wilhelmina overlijdt ongehuwd te Alphen en Riel als Wilhelmina Bernaards op 14 juli 1840:

Ongehuwd betekent echter niet kinderloos: Op 5 maart 1839 bevalt Wilhelmina Bernaards in het huis waarin Maria Snellaars (waarschijnlijk haar moeder) woont te Alphen en Riel van een dochter, waaraan de namen worden gegeven Anna Snellaars:

En dat roept vraagtekens op. Er zijn een paar mogelijkheden. Een meneer Snellaars is de vader van het kind. Dat lijkt me wel heel sterk: Wilhelmina's moeder heet Snellaars en dan zou toevallig Wilhelmina een kind krijgen van een man, die ook Snellaars heet. Waarschijnlijker is dat de ambtenaar heeft geweten dat de achternaam Bernaards door Wilhelmina ten onrechte werd gevoerd, en dat zij, bij gebrek aan een vader, de achternaam van haar moeder Snellaars had moeten krijgen. Dat zou betekenen dat de geboorteakte geïnterpreteerd dient te worden als: Anna, de dochter van Wilhelmina Snellaars. Aanwijzingen daarvoor zijn de vermelding van Anna in het bevolkingsregister van Tilburg van 1870-1880, inv. nr. 1400, pag. 345, waar zij Anna Snellaars wordt genoemd en haar overlijdensakte. Anna overleed ongehuwd te Breda op 26 december 1898 als Anna Snellaars, dochter van Wilhelmina Snellaars!!

De allerlaatste Lancier

2011-10-14T15:42:00.000+02:00

Jarenlang heeft Regionaal Archief Tilburg om de zes maanden de Lancier uitgegeven. Abonnees bleven zo een beetje op de hoogte van de laatste ontwikkelingen, afgesloten projecten, aanwinsten en nieuwe collega´s. Met veel plezier en toewijding werd de Lancier geschreven, in elkaar gezet en verstuurd naar de vele abonnees.

Maar tijden veranderen. Digitaal heeft het archief in de laatste twee jaar zóveel goedlopende kanalen voor informatie opgebouwd, dat de Lancier, met een verschijning van eens per half jaar, steeds een beetje achter loopt. We zijn ervan overtuigd dat onze lezers via het weblog, de digitale nieuwsbrief, Twitter, Facebook of een combinatie hiervan veel beter op de hoogte zijn van het reilen en zeilen van Regionaal Archief Tilburg. Het allerlaatste nummer van de Lancier is dan ook van de persen gerold valt één dezer dagen bij de abonnees door de bus, extra dik, dat wel!

In de laatste Lancier kijken we terug op de Dag van Zijnen, op 15 jaar archiefwebsite en op de Kermisplaatjes voor later. Er is aandacht voor 200 jaar Burgerlijke Stand, de Tilburg Wiki en ErfgoedEducatie Tilburg. De nieuwe fase van de Charterbank wordt besproken en Luud de Brouwer, hoofd Regionaal Archief Tilburg, sluit toepasselijk af met het artikel: 'Van Lancier naar digitale toekomst'.

Wilt u niets missen van het nieuws vanuit het archief?

-    abonneer u dan op de nieuwsbrief, een maandelijks overzicht van alle ontwikkelingen.
-    houd de website in de gaten
-    lees de artikelen op dit weblog en laat een reactie achter.
-    word vriend van ons via Facebook
-    volg ons op Twitter voor het dagelijkse nieuws
-    bekijk onze historische films op YouTube
-    raak geïnspireerd op het weblog van Kletskoppen en Zwarte Inkt, weetjes uit oude receptenboekjes uit de collectie van het archief
-    doe historische kennis op via de Charterbank, waar onderzoekers oude charters bestuderen en transcriberen
-    stel ons vragen via de chat, te vinden op de homepage van de website
-    vooral in educatie geïnteresseerd? Volg dan het blog van ErfgoedEducatie Tilburg

Lastig te vinden? Op de website achter Nieuwe media, daar vindt u ze allemaal op een rijtje.

Hoera voor onze 1000ste!

2011-10-13T19:45:00.002+02:00

Vandaag heeft Regionaal Archief Tilburg haar 1000ste Facebook vriend mogen begroeten. Dit memorabele moment en bijzondere getal is natuurlijk niet zonder aandacht voorbij gegaan. De 1000ste bezoeker heeft een prachtige prijs gewonnen: een exemplaar van het historische werk 'Tilburg, stad met een levend verleden.' Dit 592 pagina's tellende boek, vol met foto's, platen, verhalen en natuurlijk het meest complete overzicht van de geschiedenis van Tilburg.
Wij wensen onze 1000ste veel plezier met haar prijs, en nu...op naar de 1500!

Jubileum! - 15 jaar een archiefwebsite

2011-10-12T09:30:00.000+02:00

Het was oktober 1996 toen de eerste website van Gemeentearchief Tilburg het levenslicht zag en zijn tomeloze weg begon op het wereldwijdeweb. Het was een route zonder al te veel hobbels met hier en daar een gemiste afslag, maar over het algemeen ging het alleen maar crescendo.In 1996 lag het archievenveld nog redelijk rimpelloos in ruste. De digitale revolutie klopte maar nauwelijks aan de deur. Stilte voor de storm.

De gemeente Tilburg was er snel bij wat betreft het gebruik van internet voor de medewerkers en wilde ook een website. Op zoek naar content gingen ze bij alle afdelingen langs en het Gemeentearchief zag zijn kans schoon. In het land der blinden was eenoog koning en dat ene oog bleek ik te hebben. Als jongste van het stel en niet gehinderd door enige kennis dook ik in de wereld van html. De toenmalige webmaster van de gemeente Tilburg, de almachtige smojo*, leerde mij wat kneepjes van het vak, haalde er een meisje bij uit de Achterhoek die leuke tekeningen kon maken en de eerste website van Gemeentearchief Tilburg was geboren. Ook lekker stereotype: het archief zat in de kelder van het denkbeeldige gebouw. Dat beeld is gelukkig snel aangepast.
De pioniers uit die tijd waren de gemeentearchieven van Zwolle en Delft.

Kort daarna volgde de fusie met een deel van het voormalige streekarchief Oisterwijk en kwamen er zomaar 6 gemeente bij. Al heel snel was de beslissing genomen om ook echt contect te gaan plaatsen op de website.
De plannen van het eerste uur logen er niet om. In 1997 kwamen de eerste inventarissen helemaal doorzoekbaar online. Naast de obligate archievenoverzichten (een opsomming van de aanwezige archieven) boden de inventarissen aan onderzoekers de kans om vooraf alvast te kijken of er wat van hun gading aanwezig was. In datzelfde jaar werd ook het project gestart om de volledige namenindex van de bidprentjes digitaal beschikbaar te krijgen. Daar werd in die tijd nog vrolijk om gelachen door de collega's. Bidprentjes... wie kwam daar nou om. In 1998 stond een index met 50.000 namen online en werd druk bezocht.
In de Waybackmachine kun je nog een werkende interface zien. Nostalgie ten top! In dit artikel staan meer links naar een behoorlijk werkende website uit 1999. Fantastische website die Waybackmachine

Later dat jaar kwamen daar de naamindexen bij van de 10-jaarlijkse tafels van de burgerlijke stand. Als je daarnaar terugkijkt schud je meewarig het hoofd. Primitief, maar het werkte!

In 1999 ontstond het Archiefcafé. Interactie met en tussen bezoekers proberen te bewerkstelligen. Dat werkte goed. De lijst met genealogische websites groeide goed, het forum vulde zich steeds meer en de mailinglist telde 100 leden. Een chatpilot mislukte jammerlijk. Maar dat is geen schande. 29.000 bezoekers kwamen dat jaar op de homepage langs.

Het jaar 2000 was in meerderlei opzicht een revolutiejaar. Online betalen kon in de webwinkel die toen alleen boeken in de aanbieding had, meestal inventarissen, niet bepaald een courant artikel. De viering van 65 jaar bevrijding bracht de Tilburgse oorlogsslachtoffers online. Later begonnen we schuchter met de fotocollectie online en last but not least: ISIS. De onvolprezen online genealogische database waar sommige internetgenealogen van het eerste uur nog stiekum naar terugverlangen. Pas toen de akten digitaal online kwamen ging ISIS offline, maar heeft nog jarenlang goede diensten gedaan in Zeeland bij het Zeeuws Archief. Tot in 2011.

In 2002 volgde nog de tijdmachine.
De bezoekcijfers aan de homepage groeiden van 49.000 in 2001 tot 62.275 in 2002. Dan ontstaat er verwarring vanwege verschillende gebruikte tellers, maar in 2003 kwam de 250.000ste bezoeker op de homepage.

Het waren jaren van pionieren en experimenteren, risico´s nemen en vooral genieten van de nieuwe wereld die zich openbaarde.

Inmiddels is onze website er een eentje van velen die niet langer toonaangevend is. Die verbreding heeft veel goeds gebracht en met name de bezoeker is er sterk op vooruit gegaan. Die hoeft niet meer afhankelijk van openingstijden onderzoek te doen, maar kan zich goed voorbereiden en in sommige gevallen het onderzoek van huis uit al grotendeels doen. Steeds meer bronnen komen online beschikbaar en de service van archiefdiensten strekt zich steeds verder uit in de digitale wereld.

15 jaar is een lange tijd. Het derde lustrum. Een piepklein feestje waard.

* Naar goed gebruik werden voor de inlognamen de eerste drie letters van de achternaam en de eerste twee letters van de voornaam gebruikt. Dat leverde soms verrassende usernames op. We gebruikten die namen soms ook onderling, als de verstandhouding dat toeliet natuurlijk. Smojo was Jos Smolders waar ik veel van geleerd heb.

Verdwenen bedrijven in Tilburg: Interieur Donders

2011-10-10T09:00:00.014+02:00

Op 1 augustus 2011 sloot Interieur Donders haar deuren aan het Wilhelminapark. Donders Interieur was meer dan honderd jaar een begrip in Tilburg. In maart 1896 werd de zaak Donders Smulders opgericht door Bernardus Donders (1873-1936) aan de toenmalige Zomerstraat. Eind 1932 werd het originele pand geheel gesloopt en vernieuwd en in 1933 geopend.
Men kon toen nog niet bevroeden dat de slopershamer enkele decennia later weer zou toeslaan, nu om de nieuwe schouwburg te realiseren.

Na de dood van Bernard nam zijn jongere broer Jos(eph) Donders (1889-1964) de zaak over. Hij specialiseerde zich in Perzische tapijten, in de oorlog wegens gebrek aan toevoer ook in antiek. Zijn zoon Theo (1927-2010) moest op jonge leeftijd al bijspringen wegens gezondheidsproblemen. Samen nemen ze het initiatief tot de Kunstzaal Donders, waar tot op heden nog over wordt gesproken. .

De doorbraakplannen dwongen in 1964 tot verhuizing naar een ander pand. In 1965 werd aan de Schouwburgring een nieuwe zaak geopend, waar zoon Jos van lieverlee de scepter overnam. Jos Donders was in Brussel opgeleid tot woningstoffeerder. In 1999 werd de zaak verhuisd naar het Wilhelminapark.

Van Jos Donders kreeg het Regionaal Archief Tilburg verschillende foto's van de zaak uit de Zomerstraat.
Op grond van deze documenten is dit verhaal samengesteld.

Vrouwen die op latere leeftijd moeder werden

2011-10-08T17:15:00.001+02:00

Het onderzoek naar "oude" moeders is moeilijker dan het zoeken naar "oude" vaders. Als een vader aangifte doet van de geboorte van zijn kind wordt immers meestal zijn leeftijd vermeld. De leeftijd van de moeder wordt aanvankelijk ook in de geboorteregisters vermeld, maar in 1850 zijn er nog slechts negen van de 21 gemeenten uit het werkgebied van RAT, die dat doen! In 1875 zijn er nog maar vier gemeenten, te weten Berkel-Enschot, Diessen, Hilvarenbeek en Moergestel, die de leeftijd van de moeder in geboorteakten vermelden. Berkel-Enschot stopt daarmee in 1884, Diessen in 1896, Moergestel in 1897 en tenslotte Hilvarenbeek in 1898.

Als er al een leeftijd van een moeder wordt vermeld, is het van belang om deze leeftijd te controleren, zoals het nu volgende voorbeeld aantoont. Als we de geboorteakte van Elisabeth Celi moeten geloven (geboren Hooge en Lage Zwaluwe 16 augustus 1830) was haar moeder Johanna Raaimakers 53 jaar!:

Deze leeftijd leek onwaarschijnlijk en dat is hij ook. Ruim drie jaar later wordt Elisabeths broer Jan geboren (Hooge en Lage Zwaluwe 15 februari 1834) en dan is de moeder 36 jaar!:

De juiste leeftijd van de moeder blijkt uit haar trouwakte (Hooge en Lage Zwaluwe 6 december 1821). Haar echtgenoot wordt dan Johannes Ceele genoemd en zij is 23 jaar:

Een tweede voorbeeld van een schijnbaar oude moeder is Wilhelmina van Abeelen, die op 50-jarige leeftijd te Berkel-Enschot moeder zou zijn geworden op 12 januari 1879 van haar zoon Marinus Weijters:

Ook hier blijkt uit de huwelijksakte van Johannes Weijters en Wilhelmina van Abeelen (Berkel-Enschot 4 mei 1865) de juiste leeftijd van de moeder: zij is geboren op 3 januari 1839 te Udenhout en was dus in 1879 geen vijftig, maar veertig jaar:

Toch zijn er voorbeelden te vinden van vrouwen, die tegen de vijftig jaar lopen, en toch nog moeder worden. Clazina de Kok was 49 jaar, toen ze op 21 februari 1898 te Loon op Zand moeder werd van haar zoon Adrianus Leonardus Zwaans:

Haar leeftijd staat niet in de geboorteakte vermeld, maar uit haar huwelijksakte (Loon op Zand 5 mei 1873) blijkt dat zij op 18 februari 1849 te Tilburg is geboren:

Antonetta van Berkel was 48 jaar, toen zij op op 20 april 1844 te Tilburg moeder werd van Antonia Pigmans. In de geboorteakte staat dat zij 47 jaar was, dat is echter niet juist. Op 9 september 1842 trouwde zij te Tiburg met Gerardus Pigmans en uit die akte blijkt dat zij op 16 maart 1796 te Waalwijk is geboren:

Wie kent voorbeelden van vrouwen, die 50 jaar of ouder waren, toen zij moeder werden?

Publieksparticipatie = tweerichtingsverkeer

2011-10-07T22:09:00.000+02:00

Op donderdag 29 september vierde de Brabant Collectie haar 25-jarig jubileum met een mini-symposium "Jij en wij: Feest u mee?" over publieksparticipatie. Ondergetekende mocht daar een presentatie geven waarin drie projecten van Regionaal Archief Tilburg een rol speelden. Als eerste Geboren in 1809, als tweede de Charterbank en als laatste Kermisplaatjes voor later. Alledrie projecten waar op verschillende manieren een beroep is gedaan op participatie van bezoekers en geïnteresseerden. Alledrie ook succesvol hoewel wij als organisatie zeker niet alles goed hebben gedaan. De verkeerde inschattingen delen met anderen is belangrijk zodat zij die fouten niet maken.

De belangrijkste boodschap blijft: je hebt met mensen te maken. En mensen hebben aandacht nodig, verdienen aandacht, zeker als je wat van hen terug verwacht. Daarom is de conclusie: publieksparticipatie is tweerichtingsverkeer.
Dat we als instelling ook een grote inspanning moeten leveren, dat vergeten we bij de meeste projecten. Zelfs nu wij dat aan den lijve hebben ondervonden, blijft het het belangrijkste aandachtpsunt omdat het gevaar dat je er toch te weinig aandacht aan besteed altijd op de loer ligt. Daarom kan die boodschap niet genoeg herhaald worden.

Op het weblog van de Brabant Collectie staat een kort verslag van de drie presentaties en de aansluitende paneldiscussie met nog een aantal kortere presentaties.

Mijn presentatie staat online:

Presentatie jubileum Brabant Collectie

View more presentations from Luud de Brouwer

Van het mini-symposium staan ook enkele foto's online in de Flickrstream van de Brabant Collectie.

Poll over social media

2011-10-07T12:11:00.002+02:00

De maandelijkse poll op onze site is weer vernieuwd. In oktober gaan we op zoek naar de social media waarop onze gebruikers het meest te vinden zijn. Het gaat er niet om waar u als bezoeker een account voor heeft, maar waar u wel eens wat op leest, bekijkt of opzoekt, met of zonder account. Kan handig zijn voor ons om zo beter inzicht te krijgen in het bereiken van onze doelgroep via sociale mediakanalen.

In september polsten we of onze website gebruikers de maandelijkse digitale nieuwsbrief ontvangen. Er werd positief op gereageerd.
230 stemmen zijn ontvangen. Daarvan hebben 106 mensen, bijna de helft, een abonnement op de nieuwsbrief én lezen ´m ook. 63 mensen ontvangen ´m niet, maar zijn wel geïnteresseerd. 38 mensen weten niet dat die bestaat. Slechts 1 iemand vinkte aan ´m wel te ontvangen, maar niet te lezen.

Conclusie: ruim 43 % weet niet dat we een nieuwsbrief hebben of krijgt ´m niet gevonden. Reden om dat prominenter op de website te plaatsen!

Voor nu: abonneren op de nieuwsbrief kan hier.

Tip voor die ene persoon die de nieuwsbrief wel ontvangt, maar niet leest: afmelden is heel eenvoudig. Wettelijk zijn daar regels voor, waar we aan voldoen. Onderaan onze nieuwsbrief staat altijd de mogelijkheid om af te melden.

Film Berkel-Enschot Jong in Brabant

2011-10-03T10:09:00.001+02:00

In september 2011 maakten vier jongeren uit Berkel-Enschot een film over hun leven waarbij zij gebruik maakten van filmmateriaal uit de jaren zestig van filmmaker Adolfs. Op 14 oktober kan deze film bekeken worden in de Schalm. Erfgoed Brabant nodigt iedereen van harte uit voor een avond met bijzondere filmbeelden, nostalgie en gezelligheid. Na afloop van de film gaan zij op zoek naar verhalen over het is en hoe het was om jong te zijn in Berkel-Enschot.

‘t Torenhoekske
Naast verhalen uit de jaren zestig is Erfgoed Brabant ook op zoek naar verhalen uit de jaren zeventig. Verhalen die bijvoorbeeld gaan over het jeugd- en jongerencentrum ‘t Torenhoekske. Wie een bijzonder verhaal heeft, deelt dit dan met Erfgoed Brabant op 14 oktober in de Schalm of vertelt dit op www.levensloopbrabant.nl.

Programma:

Inloop en vertoning filmmateriaal van filmmaker Adolfs over Berkel-Enschot in de jaren zestig
Welkomstwoord en vertoning Berkel-Enschot door de ogen van
Napraten onder het genot van hapjes en drankjes en mogelijkheid om op de foto te gaan in het Berkel-Enschot uit de jaren zestig.

Praktische informatie
Datum: 14 oktober 2011
Locatie: Cultureel Centrum De Schalm, Eikenbosch 1, Berkel-Enschot
Tijd: Inloop vanaf 19.30 uur, het programma start om 20.00 uur en duurt tot ca. 21.30 uur
Toegang en foto’s: Gratis

Erfgoed Brabant hoort graag via email met hoeveel personen u komt kijken. Wilt u meer informatie over het project of over de filmvertoning op 14 oktober? Of wilt u zelf een verhaal vertellen over uw jeugd in Berkel-Enschot? Voor aanmeldingen en andere vragen kunt u contact opnemen met Lotte Bekker via lbekker@erfgoedbrabant.nl of 06 2674 6344.

De film ‘Berkel-Enschot door de ogen van’ is een project van Erfgoed Brabant en hoort bij het project Levensloop. Het project Levensloop is onderdeel van de programmalijn Volkscultuur van de Provincie Noord-Brabant. De programmalijn gaat over de vormgeving van het dagelijks leven in Brabant. Brabanders met verschillende achtergronden vertellen over belangrijke overgangsmomenten in hun leven, nu en toen. De leerstoel Cultuur in Brabant, Kunstbalie en Schatten van Brabant zijn partners in het project. Ga naar www.levensloopbrabant.nl voor meer informatie.

Mannen die op gevorderde leeftijd vader werden

2011-10-01T17:50:00.001+02:00

In het werkgebied van Regionaal Archief Tilburg zijn tot op heden drie mannen aangetroffen, die, toen zij vader werden, 70 jaar of ouder waren.
De oudste is Arnoldus van der Pluijm, die op 10 februari 1825 te Oosterhout vader werd van een zoon Augustinus Richardus van der Pluijm. Arnoldus was toen 82 jaar!:

Vreemd genoeg is er noch over deze zoon, noch over Arnoldus van der Pluijm en zijn echtgenote Anna Cornelia Verbunt meer informatie te vinden.
Arnoldus van der Pluijm is mogelijk dezelfde als Arnoldus, gedoopt Dussen 4 december 1742, zoon van Reijer Teunisse van der Pluijm en Geertrui van Pelt.
Een fragmentgenealogie van de familie van der Pluijm, gepubliceerd in het Genealogisch Tijdschrift voor Midden- en West-Noord-Brabant van 1985, pag. 57, vermeldt (zonder de exacte bron te noemen) dat deze Arnoldus doktor was te Breda.
Op de website van het gemeentearchief van Breda is vervolgens te vinden dat op 4 juli 1773 aldaar is gehuwd: Arnoldus van der Pluijm, doktor, en Maria Anna van de Kieboom. Zij laten tussen 1774 en 1778 vier kinderen te Breda dopen, waarbij steeds wordt vermeld, dat de vader uit Dussen komt.
Ook in Breda zijn in de periode van de burgerlijke stand geen gegevens over Arnoldus van der Pluijm en zijn (waarschijnlijk eerste) echtgenoot Maria Anna van de Kieboom te vinden.
Arnoldus zou dus mogelijk echt 82 jaar zijn geweest, toen hij vader werd. Met dank aan Michiel van Heumen, oud-medewerker RAT, voor de aanvullende informatie.

De op één na oudste vader is Johannes Potscheider, die op 10 april 1838 op 80-jarige leeftijd te Dongen vader werd van een zoon Stephanus:
Vreemd genoeg werd hij twee jaar eerder ook op 80-jarige leeftijd vader op 10 mei 1836 te Dongen van een dochter Johanna Cornelia:

Johannes Potscheider trouwde op 80-jarige leeftijd als weduwnaar te Dongen op 21 april 1836 met Cornelia van Vught. Bij Koninklijk Besluit is bepaald, dat hij geen geboortebewijs of akte van bekendheid ter vervanging daarvan hoeft te overleggen:

Het is dus allerminst zeker, dat Johannes Potscheider bij huwelijk 80 jaar was. Als hij overlijdt op 29 mei 1849 te Dongen is hij 93 jaar, welke leeftijd overeenstemt met die genoemd in de huwelijksakte en in de geboorteakte van zijn dochter uit zijn tweede huwelijk:

De op twee na oudste man, die vader geworden is, is Cornelus Coppens. Hij werd op 20 november 1833 te Alphen en Riel geboren:

Hij trouwde op 12 februari 1890 te Chaam als 56-jarige weduwnaar met Petronella Kuijsten:

Uit dit huwelijk is op 8 januari 1904 te Chaam een zoon Adrianus Cornelis geboren, vader Cornelis was toen 70 jaar:

Padvinders om nooit te vergeten....

2011-09-30T16:26:00.002+02:00

In het voorjaar van 2011 werd de vijfde struikelsteen onthuld in Tilburg. De steen werd geplaatst als gedenkteken voor Prof. Donderstraat 77, het voormalige woonhuis van de in 1942 omgekomen Bertram Polak (1918-1942). In tegenstelling tot de rest van zijn familie wist hij geen veilig heenkomen te vinden in de Verenigde Staten. In mei 1940 was Bertram gemobiliseerd als soldaat en hij werd twee jaar later, in augustus 1942, in Auschwitz vermoord.

Initiatiefnemer achter deze struikelsteen is prof. dr. Arnoud-Jan Bijsterveld. Over zijn speurtocht naar de familie Polak heeft hij afgelopen april uitgebreid gepubliceerd in de tijdschriften Tilburg en Inbrabant.

Zijn speurtocht leverde ook tastbaar erfgoed op voor het Regionaal Archief Tilburg. Hij kwam in contact met mw. dr. M. van der Plas, die in haar jeugd bevriend was met de nichtjes van Bertram Polak. Ze was in het bezit van heel bijzonder fotoalbum. In het fotoalbum zijn vooral afbeeldingen te vinden van de padvinderij uit de jaren 1936 tot 1938. Op een van de foto's staat ook Helga Deen, zij is op de foto de derde van links.
Foto padvindsters circa 1935: van links naar rechts Joan Meijer Udewald (1925-1945), Renate Pels, Helga Deen (1925-1943) en Anita Roos (Collectie dr. M.C. van der Plas, Oegstgeest).

Aanvankelijk werd het Archief in de gelegenheid gesteld om het fotoalbum te scannen, wat we in januari hebben gedaan. Maar nu is het fotoalbum ook fysiek naar de Kazernehof gekomen.

Het is aanwinst om 'nooit meer te vergeten'.

Burgemeester Hilvarenbeek op bezoek

2011-09-28T13:30:00.002+02:00

Het is woensdagochtend, 28 september. In het archiefdepot liggen de mooiste stukken uit het gemeentearchief van Hilvarenbeek klaar. Burgemeester Ryan Palmen en coördinator informatiebeheer Leo van Herk brengen een bezoek aan Regionaal Archief Tilburg om kennis te maken

Het gemeentearchief van Hilvarenbeek was tot 1997 ondergebracht in het streekarchief Oisterwijk. Vanaf 1997 zijn de stukken ondergebracht bij Regionaal Archief Tilburg. Zoals met alle gemeentes uit ons werkgebied is een dienstverleningsovereenkomst afgesloten voor beheer, inspectie, digitalisering en inzage van de stukken. Met financiële steun van de gemeente Hilvarenbeek is de Burgerlijke Stand gedigitaliseerd. Met subsidie van de provincie was het mogelijk de bevolkingsregisters te digitaliseren.

Er ontspint zich een discussie waar alle gemeenten en alle archieven mee te maken gaan krijgen: de omslag van papieren archieven naar digitaal opgeslagen bestanden. Het traditionele papieren depot zal op een gegeven moment niet meer zo snel groeien, maar zullen er grote digitale archieven bestaan. Hoe sla je dat op? Hoe waarborg je langdurige opslag en behoud van de data? Het kiezen van de juiste systemen voor opslag en beheer van data is van belang. Voor een regionaal archief is standaardisatie belangrijk, want het is inefficiënt als iedere gemeente met een andere applicatie data aanlevert. De komende jaren zullen op vele plekken nog vele gesprekken gevoerd worden om de juiste keuzes te maken. Bezoeken als deze zijn daarvoor van belang om visies op de architectuur van de informatievoorziening uit te wisselen.

Op de website van het archief komt de gemeente Hilvarenbeek veel voor. De informatiepagina´s over Hilvarenbeek en Diessen geven een eerste inleiding. De stamboomonderzoeker kan met enig geluk akten terug zoeken tot in de 16e eeuw. In BeeldOnline zijn historische foto´s te bekijken, onder andere van een grote collectie van de heemkunde kring Ioannes Goropius Becanus

In het archiefdepot liggen onder andere een aantal charters uit Hilvarenbeek, stukken van het gemeentebestuur, waaronder een gemeenteverslag (een soort jaarverslag) uit 1852, oude foto´s, een album met fotoalbum uit 1928 naar aanleiding van een gouden huwelijksfeest. De historie gaat leven, ook voor iemand die relatief nog maar kort in Hilvarenbeek woont.
Geïnspireerd vertrokken beide heren weer richting hun mooie dorp.

Geef uw mening over onze dienstverlening

2011-09-27T08:30:00.000+02:00

Als bezoeker van Regionaal Archief Tilburg willen we u vragen uw mening over onze dienstverlening te geven. Dit doen we om de twee jaar met een landelijke enquête, de Kwaliteitsmonitor voor archieven.

Regionaal Archief Tilburg is steeds in ontwikkeling. We zijn benieuwd of u deze ontwikkelingen waardeert. Laat ons weten wat we goed en minder goed doen, zodat we onze dienstverlening kunnen verbeteren.

We vragen u daarom deze enquête in te vullen. Dat kost hooguit 10 minuten. Uiteraard is uw anonimiteit gewaarborgd. De enquete wordt op papier uitgedeeld aan de bezoekers van de studiezaal, maar ook worden onze vele digitale bezoekers uitgenodigd mee te doen.
De enquête loopt van 27 september t/m 21 oktober 2011. Begin december laten we via ons weblog, website en digitale nieuwsbrief weten wat de uitkomst is.

Meedoen? Ga naar de Kwaliteitsmonitor. (link is verwijderd)

Alvast bedankt voor uw medewerking!

De laatste keer dat we de Kwaliteitsmonitor uitvoerden, was in 2009. De resultaten publiceerden we op het weblog.

Cees-de-Sloper, houdoe en bedankt !

2011-09-26T11:05:00.050+02:00

Herinnert u zich het nog, al die protesten tegen de kernwapens en de kernenergie ?

Ook in Tilburg werd er stevig gedemonstreerd. De 'Aktiebereidheid', let op de k, was groot. Een van de spilfiguren in de protestbeweging was de kunstenaar Jan Spit. Hij gaf vanaf de jaren zeventig tot midden jaren tachtig leiding aan Studio 38 aan het Wilhelminapark 38. Er werd een protestbeeldarchief geproduceerd rondom allerlei actuele thema's in de stad en daarbuiten, zoals de 'stadsvernieuwing' en de Vietnambeweging. Zijn archief werd in 1988 reeds bij het Gemeentearchief Tilburg gedeponeerd. In januari 2006 overleed Jan Spit. Uit zijn nalatenschap kwamen onlangs nog wat affiches uit studio 38 tevoorschijn.
.

Een wil ik u niet onthouden, een affiche van oud-burgemeester Cees Becht alias Cees de Sloper. Achter de bril zien we dollartekens en Becht is omringd door rechts een gesloopte stad met een horizon van flats aan de linkerzijde.

Onder is gedrukt: Houdoe en bedankt !

Die vlieger gaat niet op

2011-09-24T17:05:00.000+02:00

Johanna Maria van der Loo, geboren Tilburg 6 april 1833, krijgt als ongehuwde moeder drie kinderen te Tilburg:
Cornelis, geboren 18 augustus 1852
Ferdinant, geboren 14 december 1861
Maria Elisabeth, geboren 17 september 1863

Bijna twee jaar na de geboorte van het jongste kind heeft zij trouwplannen. De a.s. bruidegom is Wilhelmus Jole, geboren Tilburg 29 juli 1841. Hij wil de drie kinderen van zijn a.s. echtgenote bij hun huwelijk erkennen. Maar daar steekt de ambtenaar van de burgerlijke stand een stokje voor. Met het erkennen van de jongste twee kinderen heeft hij geen problemen, maar met het oudste wel. Wilhelmus Jole is het niet met de ambtenaar eens en wil ook het oudste kind als het zijne erkennen. Het enige dat hem dan nog rest is een verzoek daartoe in te dienen bij de arrondissementsrechtbank te ’s-Hertogenbosch. En dat doet hij dan ook op 13 september 1865 (zie BHIC, toegang 24: Archief van de Arrondissementsrechtbank te ’s-Hertogenbosch 1838-1929, inv. nr. 1191). Wilhelmus Jole, dagloner, geboren te Tilburg 29 juli 1841, geeft met verschulden eerbied te kennen dat hij voornemens is een huwelijk aan te gaan met Johanna Maria van der Loo, waarvan de eerste afkondiging heeft plaatsgehad op den vierden dezer maand en dat hij in overeenstemming met zijne bruid voornemens is ter gelegenheid van zijn huwelijk de drie bij haar verwekte kinderen te wettigen waarvan het eerste geboren is den 18 Augustus 1852 en de anderen in 1861 en 1863, dat tegen het wettigen van het oudste kind door den heer ambtenaar van den Burgerlijken Stand zwarigheden worden geopperd als kúnnende hij requestrant niet de natuurlijke vader van het kind zijn. Eind van het verhaal is dat de officier van justitie de ambtenaar van de burgerlijke stand gelijk geeft omdat uit het geringe verschil van ouderdom tusschen de requestrant en Cornelis van der Loo blijkt, dat het "physisch onmogelijk is dat de requestrant dit kind kan hebben verwekt en dat het dus zeker is dat een ander dan hij de vader is". Bij het op 21 september 1865 te Tilburg gesloten huwelijk tussen Wilhelmus Jole en Johanna Maria van der Loo worden dus slechts twee kinderen erkend:

Uit het huwelijk Jole/van der Loo worden nog zeven kinderen geboren, onder wie Johannes Baptist Jole, geboren Tilburg 20 september 1866 en Franciscus Gerardus Jolen, geboren Tilburg 12 december 1870. Er is een fout gemaakt bij de achternaam in de geboorteakte van laatstgenoemde zoon. Hij trouwt als Franciscus Gerardus Jolen op 16 mei 1900 te Tilburg met Johanna Maria Leermakers. Bij dat huwelijk treden zijn twee broers Ferdinand en Johannes Baptist als getuigen op. Zij worden in de akte Jolen genoemd, maar tekenen beiden als Jole. Hun broer tekent als Jolen!

Zoon Cornelis van Johanna Maria van der Loo gaat door het leven met de achternaam van der Loo. Als hij op 8 februari 1877 te Tilburg trouwt met Petronella Sulsters, is een van de getuigen Wilhelmus Jole, oud 34 jaar, metselaar, die verklaart geen bloed- of aanverwant van bruidegom of bruid te zijn. Hoewel de leeftijd niet helemaal klopt, is het duidelijk, dat Wilhelmus Jole wel degelijk een aanverwant was van de bruidegom, nl. zijn stiefvader!:

Als Cornelis' halfzus Maria Elisabeth Jole op 5 mei 1886 te Tilburg trouwt met Johannes Cornelis Edmundus Broers is Cornelis van der Loo, 33 jaar, halve broeder van de bruid getuige.

Cornelis van der Loo is 58 jaar als hij aangifte doet van zijn op 23 februari 1911 te Tilburg overleden moeder Johanna Maria van der Loo. Merkwaardig genoeg wordt dan niet vermeld, dat hij een zoon is van de overledene: